Angliyada markazlashgan davlatning tashkil topishi
Angliya qirolligi zaiflashgach, daniyaliklarning talonchilik maydoniga aylandi. 1066-yilda Normandiya gersogi Vilgelm qo‘shini Angliyaga tushdi; Gastings jangida normand otliq ritsarlari va kamonchilari ingliz piyoda qo‘shinini yengdi, qirol Garold halok bo‘ldi va Vilgelm Vilgelm I nomi bilan taxtga o‘tirdi. U angl-saks feodallar yerlarini tortib olib, ritsarlariga bo‘lib berdi, lekin ularning mulklarini turli viloyatlarga sochib, mustaqil grafliklar paydo bo‘lishiga yo‘l qo‘ymadi; barcha yirik yer egalari qirolga sodiqlik qasamyodi qildi. Normandlar qal’alar, jumladan hozirgacha saqlangan Londondagi Tauer qal’asini qurdi; 1086-yilda yer va aholi ro‘yxati o‘tkazildi, uni xalq «Dahshatli sud kitobi» (Domesday Book) deb atadi. Mamlakat grafliklarga (shirlarga) bo‘lingan bo‘lib, ularda qirol vakili — sherifning hokimiyati kuchaytirildi. Robin Gud haqidagi qo‘shiqlar XIV asrdan mashhur xalq qahramoni obrazini yaratgan (u tarixiy shaxs emas, xalq ijodi qahramoni). Qirol Ioann (1199–1216) davrida og‘ir to‘lovlar baronlarni qo‘zg‘olonga undadi; 1215-yilda qirol «Buyuk erkinlik xartiyasi»ni imzolashga majbur bo‘ldi: u cherkov erkinligini, odatdan ortiq to‘lov olinmasligini va erkin kishilarni sudsiz qamamaslikni kafolatlagan (63 modda). Angliyada birinchi parlament 1265-yilda chaqirildi: baronlar, ruhoniylar, har grafliqdan ikkitadan ritsar va yirik shaharlardan vakillar qatnashgan. XIV asrdan parlament lordlar va umumpalataga bo‘lindi va soliqlar hamda qonunlar masalasida huquq oldi.
«Xartiyaga imzo»: bolalar qirol Ioann va baronlar rolida xartiyaning uchta talabini muhokama qilib, «imzolaydi».