☰ Mundarija · Jahon tarixi

Britaniyadan Angliyaga

Darslar 4 · 1 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
4

Britaniyadan Angliyaga

Darslik: 21–25-betlar
MaqsadBritaniyaning german qabilalari tomonidan bosib olinishini, Artur haqidagi rivoyatlarni, Buyuk Alfred islohotlarini va Angliya nomining kelib chiqishini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
angl-sakslar · Anglo-Saxonsdrujina · druzhina (war band)Denlo · Danelawburg · burh (fortified town)
Tushuntirish

Rim legionlari 407-yilda Britaniyani tark etdi, shundan so‘ng oroldagi kelt-brittlar o‘zaro urushlarga berilib, shimoldagi pikt va skot hujumlariga duch keldi. Ulardan himoyalanish uchun brittlar german qabilalari — yut, angl va sakslarni yollagan; ular V asr o‘rtalaridan orolga ko‘chib kelib, o‘zlari yerni egallay boshladi. Yutlar Kent viloyatini oldi, ko‘p kelt Armorikaga ko‘chdi va u Bretan nomini oldi. Britt yo‘lboshchisi Amvrosiy Avrelian V asr oxiri – VI asr boshlarida angl-sakslarni bir muddat to‘xtatgan; uning nomi keyinchalik Artur haqidagi rivoyatlar bilan aralashib ketgan, ammo qirol Artur, Lanselot va Merlin — afsonaviy obrazlar. Angl-sakslar orolda 7 ta qirollik tuzdi; angllar nomidan keyinchalik til — ingliz tili, mamlakat esa Angliya («angllar yurti») deb atala boshlandi. IX asrda daniyalik vikinglar Angliyaning katta qismini zabt qilgach, Uesseks qiroli Buyuk Alfred (871–899) ularni to‘xtatib, mamlakatni ikkiga ajratdi; shimoliy-sharqiy qism Denlo («Daniya qonunlari yurti») deb atalgan. Alfred qal’alar — burglar qurdirgan, qo‘shin va flotni yangiladi, «Anglosakson solnomasi» tuzilishiga sabab bo‘ldi.

Namunalar
Alfred xalq lashkarini ikki qismga bo‘lgan: bir yarmi xizmatda turganda, ikkinchi yarmi uyda dalada ishlagan, so‘ng ular almashgan — shunda qo‘shin doim tayyor, xo‘jalik ham to‘xtamagan.
«Bretan» (Fransiya shimoli-g‘arbi) nomi brittlarning ko‘chib kelishi tufayli paydo bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

«Rivoyat yoki tarix?»: o‘quvchilar kartochkalarni ikki guruhga ajratadi — tarixiy (Amvrosiy Avrelian, Alfred, 407-yil) va afsonaviy (Artur, Merlin, Lanselot).

Mashq
1
Rim legionlari Britaniyani qaysi yili tark etgan?
2
Brittlar germanlarni nima uchun chaqirgan va bundan nima chiqqan?
3
Alfred qanday tadbirlar bilan vikinglarga qarshi turdi?
4
Nima uchun «Anglosakson solnomasi» muhim manba?