Franklar imperiyasi

Buyuk Karl (Karl I) 768–814-yillarda franklarni boshqargan; 800-yildan u imperator hisoblangan. «Buyuk» laqabi unga yirik davlat tuzgani, qonunlar, maorif va madaniyatni qo‘llagani uchun berilgan. U 773-yilda Italiyadagi langobardlar davlatiga qarshi yurish boshladi va 774-yilda uni qirolligiga qo‘shdi; ispan yurishi (778) muvaffaqiyatsiz tugadi, keyinchalik Pireney yonida chegara «Ispan marki» tuzildi. Sakslarga qarshi urushlar 772–804-yillarda, ya’ni 30 yildan ortiq davom etdi va Saksoniya imperiyaga qo‘shildi. 800-yil dekabrida Rim papasi Lev III Karlga imperatorlik tojini kiydirdi. Karl yagona poytaxtga ega bo‘lmay, saroylari — jumladan Axen — oralab yurgan; viloyatlarni graflar, gersoglar va chegara marklarini markgraflar boshqargan, ularni tekshirish uchun imperator o‘z ishonchli vakillarini yuborgan. Karl vafotidan so‘ng imperiya zaiflashdi, 843-yilda Verden shartnomasi bilan nabiralari o‘rtasida bo‘linib, keyinchalik Fransiya, Germaniya va Italiya davlatlari shakllandi.