Franklar imperiyasi
Buyuk Karl (Karl I) 768–814-yillarda franklarni boshqargan; 800-yildan u imperator hisoblangan. «Buyuk» laqabi unga yirik davlat tuzgani, qonunlar, maorif va madaniyatni qo‘llagani uchun berilgan. U 773-yilda Italiyadagi langobardlar davlatiga qarshi yurish boshladi va 774-yilda uni qirolligiga qo‘shdi; ispan yurishi (778) muvaffaqiyatsiz tugadi, keyinchalik Pireney yonida chegara «Ispan marki» tuzildi. Sakslarga qarshi urushlar 772–804-yillarda, ya’ni 30 yildan ortiq davom etdi va Saksoniya imperiyaga qo‘shildi. 800-yil dekabrida Rim papasi Lev III Karlga imperatorlik tojini kiydirdi. Karl yagona poytaxtga ega bo‘lmay, saroylari — jumladan Axen — oralab yurgan; viloyatlarni graflar, gersoglar va chegara marklarini markgraflar boshqargan, ularni tekshirish uchun imperator o‘z ishonchli vakillarini yuborgan. Karl vafotidan so‘ng imperiya zaiflashdi, 843-yilda Verden shartnomasi bilan nabiralari o‘rtasida bo‘linib, keyinchalik Fransiya, Germaniya va Italiya davlatlari shakllandi.
Maktab sport bayramida o‘qituvchi maydonni qismlarga bo‘lib, har qismga bitta sardor tayinlaydi. Katta tadbirni bir kishi hamma joyda nazorat qila olmaydi. Karl davlatini ham graflar va markgraflar orqali boshqargan.
Tadbir tashkilotchilari vazifani bo‘lib beradi, shahar xizmatlari hududlarni rahbarlar o‘rtasida taqsimlaydi, tarixchilar davlat boshqaruvini o‘rganadi.
Uyda yoki sinfda bajariladigan bir ishni (masalan, xonani tartibga solish) to‘rt qismga bo‘lib, har bir qismni kim bajarishi mumkinligini yozing.
«Imperiya xaritasi»: o‘quvchilar Karl istilo qilgan o‘lkalarni (Italiya, Saksoniya, Ispan marki) yozuvsiz xaritaga rang bilan tushiradi.