Yaponiya
XI–XII asrlarda Yaponiyada yerga egalik qilishning yangi tartibi qaror topdi: yer egalarining mulklari — syoyenlar paydo bo‘ldi; ular meros bo‘lib, soliqdan ozod etilgan, zamindorlar yerni kambag‘al dehqonlarga ijaraga bergan. Zodagonlar o‘z jangchilari — samuraylarga harbiy xizmat evaziga yer bergan; vaqt o‘tib samuraylarning bir qismi Yevropa ritsarlariga o‘xshash alohida toifa — mayda dvoryanlarga aylandi. Rasman mamlakatni mikado — imperator boshqargan va u barcha yerlarning egasi hisoblangan, ammo XII asr oxiridan hokimiyat amalda eng kuchli harbiy qo‘mondon — syogun qo‘liga o‘tdi. Syogunlikni XII asr oxirida Minamoto urug‘idan Yoritomo o‘rnatdi: u samuraylardan tuzilgan qo‘shin bilan raqib Tayra urug‘ini yengdi, 1192-yilda syogun unvonini oldi va mamlakatni Kamakuradagi qarorgohidan boshqardi, imperator esa Kiotoda qoldi — shu tariqa qo‘sh hokimiyat paydo bo‘ldi. Soliqlar ko‘payib, XIV–XV asrlarda ocharchiliklar va yuqumli kasalliklar tez-tez takrorlandi. Shaharlarda hunarmandchilik va savdo rivojlandi: yaponlar xitoyliklardan ipak, metall va lak buyumlar ishlab chiqarishni o‘zlashtirdi, ustalar tayyorlagan qilichlar mashhur bo‘lib, ular Xitoyga ko‘plab olib borilgan. Yaponlar Koreya, Xitoy va Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari bilan savdo qilgan; Sakai, Xyogo, Xakata yirik port shaharlari edi.
«Kim kim?»: bolalar kartochkalar (imperator, syogun, samuray, dehqon) bo‘yicha Yaponiya jamiyati zinapoyasini tuzadi.