ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yaponiya va Koreya

Darslar 39–40 · 2 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
39

Yaponiya

Darslik: 136–137-betlar
MaqsadYaponiyada yer egaligi, samuraylar, syogunlik va shaharlar rivojini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
syoyen · shoen (private estate)samuray · samuraisyogun · shogunmikado · mikado (emperor)
Tushuntirish

XI–XII asrlarda Yaponiyada yerga egalik qilishning yangi tartibi qaror topdi: yer egalarining mulklari — syoyenlar paydo bo‘ldi; ular meros bo‘lib, soliqdan ozod etilgan, zamindorlar yerni kambag‘al dehqonlarga ijaraga bergan. Zodagonlar o‘z jangchilari — samuraylarga harbiy xizmat evaziga yer bergan; vaqt o‘tib samuraylarning bir qismi Yevropa ritsarlariga o‘xshash alohida toifa — mayda dvoryanlarga aylandi. Rasman mamlakatni mikado — imperator boshqargan va u barcha yerlarning egasi hisoblangan, ammo XII asr oxiridan hokimiyat amalda eng kuchli harbiy qo‘mondon — syogun qo‘liga o‘tdi. Syogunlikni XII asr oxirida Minamoto urug‘idan Yoritomo o‘rnatdi: u samuraylardan tuzilgan qo‘shin bilan raqib Tayra urug‘ini yengdi, 1192-yilda syogun unvonini oldi va mamlakatni Kamakuradagi qarorgohidan boshqardi, imperator esa Kiotoda qoldi — shu tariqa qo‘sh hokimiyat paydo bo‘ldi. Soliqlar ko‘payib, XIV–XV asrlarda ocharchiliklar va yuqumli kasalliklar tez-tez takrorlandi. Shaharlarda hunarmandchilik va savdo rivojlandi: yaponlar xitoyliklardan ipak, metall va lak buyumlar ishlab chiqarishni o‘zlashtirdi, ustalar tayyorlagan qilichlar mashhur bo‘lib, ular Xitoyga ko‘plab olib borilgan. Yaponlar Koreya, Xitoy va Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari bilan savdo qilgan; Sakai, Xyogo, Xakata yirik port shaharlari edi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab spektaklida rejissyor, aktyorlar va sahna ishchilari bor. Hamma ish bir xil emas, lekin har bir rolga ehtiyoj bor. Jamiyat ham turli rollarga bo‘linadi, shu jumladan Yaponiyada ham.

Kim ishlatadi

Rejissyorlar ishni taqsimlaydi, tashkilotchilar rollarni belgilaydi, tarixchilar jamiyat qatlamlarini o‘rganadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingiz tuzilishini zina shaklida chizing: o‘quvchilar, sinf rahbari, direktor, va har biri nima qilishini yozing.

Namunalar
Ikki hokimiyat: Kiotoda imperator (rasman), Kamakurada syogun (amalda).
Samuray xizmat qilib yer olgan; yer egasi esa uni xizmat evaziga bergan.
Sinfda faoliyat

«Kim kim?»: bolalar kartochkalar (imperator, syogun, samuray, dehqon) bo‘yicha Yaponiya jamiyati zinapoyasini tuzadi.

Mashq
1
Syoyen nima edi?
2
Samuraylar kimlar edi?
3
Syogunlikni kim va qachon o‘rnatgan?
4
Nima uchun Yaponiyada «qo‘sh hokimiyat» paydo bo‘ldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira kuni arafasida: xotira sayriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →