Salib yurishlari: sabablari va dastlabki yurishlar

Salib yurishlari 1096–1270-yillar oralig‘ida G‘arbiy Yevropa ritsarlari va oddiy xalqning Yaqin Sharqqa uyushtirgan harbiy yurishlari bo‘lib, ularni katolik cherkovi qo‘llab-quvvatlagan. Qatnashchilar kiyimiga mato salib tikib olgani uchun «salibchilar» deb atalgan. XI asr oxirida Kichik Osiyoning katta qismi saljuqiy turklar qo‘lida edi, Quddus esa to‘rt asrdan ko‘proq vaqtdan beri musulmonlar hukmronligida edi; xristian ziyoratchilar uchun yo‘llar musulmon hukmdorlarning o‘zaro urushlari tufayli xavfliroq bo‘lib qoldi. Vizantiya imperatori papadan yordam so‘radi. 1095-yilda papa Urban II Fransiyaning Klermon shahrida cherkov yig‘inida chiqish qilib, Quddusni va muqaddas joylarni musulmonlardan ozod etishga chaqirdi va qatnashchilarga gunohlari kechirilishini va’da qildi. Qatnashchilarning maqsadlari turlicha edi: dehqonlar og‘ir hayotdan qutulishni, mayorat tizimida meros olmaydigan kichik o‘g‘il ritsarlar yer va shon-shuhrat qidirgan, savdogarlar savdo foydasini, cherkov esa o‘z ta’sirini kengaytirishni ko‘zlagan. Ko‘plar uchun muqaddas joylarni ozod qilish chin diniy burch edi.