☰ Mundarija · Jahon tarixi

Arabiston ilk o‘rta asrlar boshida

Darslar 10 · 1 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
10

Arabiston ilk o‘rta asrlar boshida

Darslik: 47–50-betlar
MaqsadArabistonning tabiati, arab qabilalari xo‘jaligi, e’tiqodlari va islom dinining paydo bo‘lishi hamda arablarning birlashuvi haqida bayon qilish.
Yangi so‘zlar
badaviylar · Bedouinskarvon yo‘li · caravan routehijrat · the Hijra (migration)Qur’on · the Qur’an
Tushuntirish

Arablarning vatani — Arabiston yarimoroli va unga qo‘shni yerlar. Ko‘chmanchi badaviylar tuya, qo‘y va ot boqqan; yarimorolning janubi va g‘arbidagi o‘troq aholi vohalarda xurmo va uzum yetishtirgan. Yaman va Hijoz eng rivojlangan o‘lkalar edi; karvon yo‘llari bo‘ylab Makka kabi shaharlar paydo bo‘ldi. Arablarning ko‘pchiligi turli xudo va ma’budlarga e’tiqod qilgan. VI asrda aholi ko‘payishi, suv va yaylov uchun qabilalar o‘rtasidagi kurash hamda 570-yillarda Yaman Eron ta’siriga o‘tgach savdo yo‘llarining siljishi iqtisodiy qiyinchilik tug‘dirdi. Islom an’anasiga ko‘ra, Muhammad payg‘ambar taxminan 570-yilda Makkada tug‘ilgan va 610-yildan unga vahiy kela boshlagan; musulmonlar uning xabarini yagona Xudoga e’tiqod deb biladi. 622-yilda u tarafdorlari bilan Makkadan Yasrib (Madina)ga ko‘chdi — bu voqea hijrat deyiladi va hijriy yil hisobining boshi sanaladi. 630-yilda Makka tinch yo‘l bilan egallandi, Ka’ba musulmonlar uchun asosiy ziyoratgoh bo‘ldi va keyingi yillarda arab qabilalarining ko‘pchiligi yagona davlatga birlashdi.

Namunalar
Ikki turmush tarzi: badaviy — ko‘chib yuradi, mol boqadi; o‘troq — vohada dehqonchilik va savdo.
622 → hijrat; 630 → Makka tinch yo‘l bilan olindi; 632 → Muhammad vafot etdi.
Sinfda faoliyat

«Karvon»: sinf «Makka»dan «Yaman»gacha karvon yo‘lini xaritada chizib, yo‘lda uchraydigan voha va shaharlarni belgilaydi.

Mashq
1
Badaviylar bilan o‘troq arablar mashg‘ulotida qanday farq bor?
2
Hijrat qaysi yili bo‘lgan va nima uchun muhim?
3
Nima uchun Arabistonda karvon yo‘li bo‘yida shaharlar paydo bo‘lgan?
4
Arablarning birlashuviga qanday sabablar turtki bo‘lgan?