ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Arabiston ilk o‘rta asrlar boshida

Darslar 10 · 1 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
10

Arabiston ilk o‘rta asrlar boshida

Darslik: 47–50-betlar
MaqsadArabistonning tabiati, arab qabilalari xo‘jaligi, e’tiqodlari va islom dinining paydo bo‘lishi hamda arablarning birlashuvi haqida bayon qilish.
Yangi so‘zlar
badaviylar · Bedouinskarvon yo‘li · caravan routehijrat · the Hijra (migration)Qur’on · the Qur’an
Tushuntirish

Arablarning vatani — Arabiston yarimoroli va unga qo‘shni yerlar. Ko‘chmanchi badaviylar tuya, qo‘y va ot boqqan; yarimorolning janubi va g‘arbidagi o‘troq aholi vohalarda xurmo va uzum yetishtirgan. Yaman va Hijoz eng rivojlangan o‘lkalar edi; karvon yo‘llari bo‘ylab Makka kabi shaharlar paydo bo‘ldi. Arablarning ko‘pchiligi turli xudo va ma’budlarga e’tiqod qilgan. VI asrda aholi ko‘payishi, suv va yaylov uchun qabilalar o‘rtasidagi kurash hamda 570-yillarda Yaman Eron ta’siriga o‘tgach savdo yo‘llarining siljishi iqtisodiy qiyinchilik tug‘dirdi. Islom an’anasiga ko‘ra, Muhammad payg‘ambar taxminan 570-yilda Makkada tug‘ilgan va 610-yildan unga vahiy kela boshlagan; musulmonlar uning xabarini yagona Xudoga e’tiqod deb biladi. 622-yilda u tarafdorlari bilan Makkadan Yasrib (Madina)ga ko‘chdi — bu voqea hijrat deyiladi va hijriy yil hisobining boshi sanaladi. 630-yilda Makka tinch yo‘l bilan egallandi, Ka’ba musulmonlar uchun asosiy ziyoratgoh bo‘ldi va keyingi yillarda arab qabilalarining ko‘pchiligi yagona davlatga birlashdi.

Hozirgi chegaralarMakkaMadina (Yasrib)
622≈ 1Milodiy yillar (Quyosh) — 622-yildanHijriy yillar (Oy)

622 milodiy ≈ 1 hijriy

H ≈ (G − 622) · 33 / 32

Hijriy yil 354 kun, milodiy yil 365 kun — 100 quyosh yili ≈ 103 oy yili

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yo‘lda bola uzoqdan chorva podasini va sug‘oriladigan dalalarni ko‘radi. Har xil joyda har xil kasb mos keladi: suv kam joyda ko‘chib yuriladi, suv bor joyda dehqonchilik qilinadi. Qadimgi Arabistonda ham shunday bo‘lgan.

Kim ishlatadi

Geograflar hududlarni tirikchilik turlariga ko‘ra o‘rganadi, chorvadorlar yaylov va suv manbalarini biladi, dehqonlar sug‘orish imkoniyatiga qarab ekin tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingizga bo‘r kabi umumiy bir narsa kerak, deb tasavvur qiling. Hamma adolatli hissa qo‘shishining bitta yo‘lini yozing.

Namunalar
Ikki turmush tarzi: badaviy — ko‘chib yuradi, mol boqadi; o‘troq — vohada dehqonchilik va savdo.
622Hijrat630Makka tinch olindi632Muhammad vafot etdi
622 → hijrat; 630 → Makka tinch yo‘l bilan olindi; 632 → Muhammad vafot etdi.
Sinfda faoliyat

«Karvon»: sinf «Makka»dan «Yaman»gacha karvon yo‘lini xaritada chizib, yo‘lda uchraydigan voha va shaharlarni belgilaydi.

Mashq
1
Badaviylar bilan o‘troq arablar mashg‘ulotida qanday farq bor?
2
Hijrat qaysi yili bo‘lgan va nima uchun muhim?
3
Nima uchun Arabistonda karvon yo‘li bo‘yida shaharlar paydo bo‘lgan?
4
Arablarning birlashuviga qanday sabablar turtki bo‘lgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKuz yugurishi uchun ob-havo kuzatuviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →