Hindiston

Kushonlar imperiyasi inqirozidan so‘ng Hindistonda Chandragupta I (320 yildan) guptalar sulolasiga asos soldi; poytaxti Pataliputra edi. IV–V asrlarda guptalar imperiyasi gullab-yashnadi. Hukmdorlar amaldor va sarkardalarga yer in’om qilgan, shu tariqa yirik yer egalari toifasi shakllangan; ular dehqonlardan soliqdan tashqari mehnat majburiyatlarini ham talab qilgan. Aholi to‘rt varna (ijtimoiy toifa)ga bo‘lingan: braxmanlar (ruhoniylar), kshatriylar (jangchilar), vayshilar (dehqon va savdogarlar) va shudralar. Qullik qisman saqlanib, qullar asosan uy ishlarida ishlatilgan. VI asrda eftaliylar hujumi oldida imperiya parchalandi; xitoylik sayyoh Syuan Szyan VII asrda mamlakatda ko‘plab mayda knyazlik borligini yozgan. Rajalar yerni «grass» (xizmat shartli bo‘lak) yoki «patta» (muddatli yorliq) tarzida bergan, vaqt o‘tib bunday yerlar meros mulkka aylangan. XI asr boshida G‘azna hukmdori Mahmud G‘aznaviy shimolga 17 marta yurish qildi. Dehqonlar kanallar qazib yiliga 2–3 marta hosil olgan; sholi, paxta, shakarqamish va ziravorlar yetishtirilgan. Hind hunarmandlari zargarlik, to‘qimachilik va fil suyagi buyumlari bilan mashhur edi; g‘arbiy sohildagi Kalikut kabi dengiz portlari orqali xitoy, arab va afrikalik savdogarlar bilan savdo qilingan.