ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

German qabilalari va Rim imperiyasi

Darslar 1 · 1 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
1

German qabilalari va Rim imperiyasi

Darslik: 8–11-betlar
Maqsad«Xalqlarning buyuk ko‘chishlari» sabablarini, german qabilalarining hayotini va G‘arbiy Rim imperiyasining qulashini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
buyuk ko‘chishlar · Great Migrationvarvarlar · barbarianskonung · konung (tribal leader)ikki dalali almashlab ekish · two-field crop rotation
Tushuntirish

Milodiy IV–VI asrlarda Yevropani «Xalqlarning buyuk ko‘chishlari» qamrab oldi; bu jarayonni sharqdan kelgan xunn qabilalari boshlab bergan. Ko‘chishlarga aholining ko‘payishi, yangi yerlarga ehtiyoj, mulkiy tabaqalanishning kuchayishi va iqlim o‘zgarishlari ham sabab bo‘lgan. Rimliklar madaniy jihatdan o‘zlaridan orqada deb bilgan xalqlarni «varvarlar» deb atagan. German qabilalari (franklar, vestgotlar, ostgotlar, vandallar, burgundlar, langobardlar) Reyn va Elba daryolari havzasida yashagan, asosiy mashg‘uloti chorvachilik bo‘lgan, keyinroq dehqonchilik ham rivojlangan. Temir tishli omoch va ikki dalali almashlab ekish hosilni oshirgan. Qabilalar boshida konung turgan; urug‘chilikdan boylar va kambag‘allarga ajralish kuchaygan. German qabilalari asta-sekin Rim yerlarida o‘z qirolliklarini tuzdi, 476-yilda G‘arbiy Rim imperiyasi qulab, Yevropada feodal jamiyatga o‘tish davri boshlandi.

franklarvestgotlarostgotlarvandallarburgundlarlangobardlarGermanqabilalari
300020001000010002000eramizdan avvaleramizdan keyin476 e.

476 e. → V asr e. · I ming yillik

Bizning kunimizdan: 1550 yil oldin

Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfga boshqa joydan yangi o‘quvchi keldi. Bolalar uning nega ko‘chib kelganini bilmaydi. Bola tarixdan odamlar yangi yer va yaxshiroq sharoit uchun ko‘chganini eslaydi va yangi do‘stga mehr bilan munosabatda bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Tarixchilar odamlarning ko‘chishini o‘rganadi, o‘qituvchilar yangi kelganlarga moslashishda yordam beradi, aholi bilan ishlovchi mutaxassislar ko‘chish sabablarini tahlil qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Yangi o‘quvchini sinfga iliq kutib olish uchun ikkita yaxshi gap o‘ylab daftarga yozing.

Namunalar
Bir yil — keyingi yil almashadi
1-dala2-dala
ekin ekiladishudgor (dam oladi)
Ikki dalali tizim: yer ikkiga bo‘linadi — bir yarmiga don ekiladi, ikkinchisi «dam oladi» (shudgor); keyingi yili ular almashtiriladi.
Germanlar rimliklarga qul, mol va teri sotib, evaziga vino, mato va idishlar olgan.
Sinfda faoliyat

«Ko‘chish xaritasi»: sinf bo‘lib xaritada german qabilalarining dastlabki yashash joyini (Reyn–Elba) belgilaydi va ular keyinchalik egallagan o‘lkalarni (Galliya, Ispaniya, Shimoliy Afrika, Italiya, Britaniya) rangli strelkalar bilan ko‘rsatadi.

Mashq
1
«Xalqlarning buyuk ko‘chishlari» qaysi asrlarni qamrab oladi va uni kimlar boshlab bergan?
2
Qaysi german qabilalari Rim yerlarida o‘z qirolliklarini tuzdi? Uchtasini ayting.
3
Nima uchun ikki dalali almashlab ekish hosilni oshirgan?
4
476-yil nima bilan mashhur va Yevropa uchun qanday oqibat berdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkspeditsiya klubining birinchi chiqishiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →