Germaniya
Germaniyada ishlab chiqarish kuchlari XII asrdan o‘sdi: o‘rmonlar kesilib, botqoqlar quritilib ekin yerlariga aylantirildi, zig‘ir, bog‘ va uzum yetishtirildi. Kyoln, Vorms, Frankfurt, Ulm, Nyurnberg, Augsburg yirik hunarmandchilik va savdo shaharlariga aylandi; nemis movuti, surpi va qurol-aslahalari boshqa mamlakatlarda ham qadrlangan. Shtaufenlar sulolasidan Fridrix I Barbarossa (1152–1190) boy Shimoliy Italiya shaharlarini bo‘ysundirmoqchi bo‘ldi; Bolonyadan chaqirilgan huquqshunoslar uning hokimiyatini asosladi. Milan boshchiligidagi Lombardiya shaharlari qarshi chiqdi va 1176-yilda Lenyano jangida imperator ritsarlarini tor-mor qildi, imperator shaharlarga kommuna — o‘zini o‘zi boshqarish huquqini berishga majbur bo‘ldi. Fridrix I uchinchi salib yurishi chog‘ida 1190-yilda halok bo‘ldi. Uning nabirasi Fridrix II (1212 yildan qirol, 1220-yildan imperator) umrining ko‘p qismini Italiya va Sitsiliyada o‘tkazdi; Palermodagi saroyida arab, yunon va yahudiy olimlar to‘plangan, u 1224-yilda Neapol universitetiga asos soldi va «Qushlar bilan ov qilish» asarini yozdi. Zamondoshlari uni «Jahon hayrati» deb atagan. Uning vafotidan so‘ng imperiyada taxminan yigirma yil kuchli imperator bo‘lmadi; 1273-yilda knyazlar Rudolf Gabsburgni saylashdi, 1437-yildan 1806-yilgacha esa imperator toji (qisqa tanaffusni hisobga olmaganda) Gabsburglar qo‘lida bo‘ldi. Shimoliy shaharlar XIV asrda Ganza ittifoqiga birlashdi va 1370-yillarda Daniya qiroliga zarba berdi; janubdagi shaharlar esa 1376-yilda Shvabiya shaharlar ittifoqini tuzdi. Reyn bo‘yi shaharlari (Kyoln, Vorms, Strasburg) metall va movut ishlab chiqarishda yetakchi edi.
Ikki qo‘shni maktab bitta sport maydonidan navbat bilan foydalanishga kelishdi. Ikkala maktab ham yutadi, chunki bir maydon qurish va saqlash qimmat. Nemis shaharlari ham o‘zaro savdo uchun ittifoq tuzgan.
Tadbirkorlar o‘zaro hamkorlik qiladi, shahar xizmatlari umumiy ob’ektlarni boshqaradi, sport tashkilotlari maydonlarni navbat bilan beradi.
Do‘stlaringiz bilan umumiy foydalanadigan bitta narsa (kitob, to‘p) uchun navbat jadvalini tuzing.
«Shaharlar xaritasi»: bolalar yozuvsiz xaritaga Kyoln, Vorms, Frankfurt, Nyurnberg, Augsburg, Lyubek va boshqa shaharlarni tushiradi.