Germaniya

Germaniyada ishlab chiqarish kuchlari XII asrdan o‘sdi: o‘rmonlar kesilib, botqoqlar quritilib ekin yerlariga aylantirildi, zig‘ir, bog‘ va uzum yetishtirildi. Kyoln, Vorms, Frankfurt, Ulm, Nyurnberg, Augsburg yirik hunarmandchilik va savdo shaharlariga aylandi; nemis movuti, surpi va qurol-aslahalari boshqa mamlakatlarda ham qadrlangan. Shtaufenlar sulolasidan Fridrix I Barbarossa (1152–1190) boy Shimoliy Italiya shaharlarini bo‘ysundirmoqchi bo‘ldi; Bolonyadan chaqirilgan huquqshunoslar uning hokimiyatini asosladi. Milan boshchiligidagi Lombardiya shaharlari qarshi chiqdi va 1176-yilda Lenyano jangida imperator ritsarlarini tor-mor qildi, imperator shaharlarga kommuna — o‘zini o‘zi boshqarish huquqini berishga majbur bo‘ldi. Fridrix I uchinchi salib yurishi chog‘ida 1190-yilda halok bo‘ldi. Uning nabirasi Fridrix II (1212 yildan qirol, 1220-yildan imperator) umrining ko‘p qismini Italiya va Sitsiliyada o‘tkazdi; Palermodagi saroyida arab, yunon va yahudiy olimlar to‘plangan, u 1224-yilda Neapol universitetiga asos soldi va «Qushlar bilan ov qilish» asarini yozdi. Zamondoshlari uni «Jahon hayrati» deb atagan. Uning vafotidan so‘ng imperiyada taxminan yigirma yil kuchli imperator bo‘lmadi; 1273-yilda knyazlar Rudolf Gabsburgni saylashdi, 1437-yildan 1806-yilgacha esa imperator toji (qisqa tanaffusni hisobga olmaganda) Gabsburglar qo‘lida bo‘ldi. Shimoliy shaharlar XIV asrda Ganza ittifoqiga birlashdi va 1370-yillarda Daniya qiroliga zarba berdi; janubdagi shaharlar esa 1376-yilda Shvabiya shaharlar ittifoqini tuzdi. Reyn bo‘yi shaharlari (Kyoln, Vorms, Strasburg) metall va movut ishlab chiqarishda yetakchi edi.