ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Teskarisini faraz qilish. Amaliy mashq

Darslar 16–17 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
17

Amaliy mashg‘ulot

Darslik: 42–43-betlar
MaqsadBalandlik, burchak va perpendikulyarni amalda o‘lchash va yasash.
Yangi so‘zlar
balandlik · heightgo‘niya · set squarezinapoya burchagi · angle of a staircasetransportir · protractor
Tushuntirish

Narsaning balandligi deganda uning eng yuqori nuqtasidan u turgan tekis sirtgacha o‘tkazilgan perpendikulyar kesmaning uzunligini tushunamiz. Perpendikulyar chiziqni transportir yoki go‘niya bilan chizish mumkin. Transportir bilan berilgan nurga burchak qo‘yishda asosini nurga, markazini uchiga qo‘yib, kerakli bo‘linmaga nuqta belgilanadi; nurning har ikki yarimtekisligiga bittadan shunday burchak qo‘yiladi. Zinapoya uchun qulay burchak taxminan 30°–45°; juda tik zinapoya xavfli. Balandliklarni faqat past joylarda va kattalar bilan o‘lchang, baland joyga chiqmang.

hFH
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Quyoshli kunda uzunligi o‘zining balandligiga teng soya tushganda quyosh nurlari 45° burchak ostida bo‘ladi. Shu paytda daraxt soyasi 9 m bo‘lsa, daraxt balandligi ham 9 m. Teng yonli to‘g‘ri burchakli uchburchakda ikki katet teng.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi baland narsalarni soyasi orqali baholaydi, quruvchi qiyalik burchagini tekshiradi, me’mor tomning qiyaligini rejalashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozga ikki kateti 4 katakdan bo‘lgan to‘g‘ri burchakli uchburchak chizing va uning o‘tkir burchaklari teng (45°) ekaniga ishonch hosil qiling.

Namunalar
50°50°OABC
50° li burchak nurning ikkala yarimtekisligida ham qo‘yiladi: bittadan, jami ikkita.
40°1,2 mABC
Zinapoya balandligi 1,2 m, burchagi 40° — qulay oraliqda (30°–45°).
Sinfda faoliyat

«Balandlik o‘lcha»: stol, quti va kitob balandligini chizg‘ich yordamida o‘lchang; chizg‘ich asosga perpendikulyarmi, go‘niya bilan tekshiring.

Mashq
1
Berilgan nurga 70° li burchak nechta usulda qo‘yiladi (ikki yarimtekislik)?
2
Zinapoyaning burchagi 38°. Bu qulay oraliqda (30°–45°) yotadimi?
3
Daftaringizda d chiziqning A, B, C nuqtalaridan perpendikulyar chizilsa, ular qanday joylashadi?
4
Nima uchun binoning balandligini o‘lchashda perpendikulyarga teng kesma olinadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKechqurun soyda qisqichbaqalarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →