ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

To‘g‘ri burchakli uchburchaklar tengligi. Masalalar

Darslar 41–42 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
41

To‘g‘ri burchakli uchburchaklarning tenglik alomatlari

Darslik: 106–107-betlar
MaqsadTo‘g‘ri burchakli uchburchaklar tengligining to‘rt alomatini bilish.
Yangi so‘zlar
KK alomati · leg-leg criterionKB alomati · leg-angle criterionGB alomati · hypotenuse-angle criterionGK alomati · hypotenuse-leg criterion
Tushuntirish

To‘g‘ri burchakli uchburchaklarda to‘g‘ri burchaklar doim teng, shuning uchun tenglik alomatlari soddalashadi. KK alomati: bir uchburchakning ikki kateti ikkinchisining ikki katetiga teng bo‘lsa, uchburchaklar teng (TBT dan). KB alomati: kateti va unga yopishgan o‘tkir burchagi teng bo‘lsa, uchburchaklar teng (BTB dan). GB alomati: gipotenuzasi va bitta o‘tkir burchagi teng bo‘lsa, ular teng; chunki ikkinchi o‘tkir burchaklar ham teng, BTB qo‘llanadi. GK alomati: gipotenuzasi va bitta kateti teng bo‘lsa, ular teng; isbotda uchburchaklar teng katet bo‘ylab yonma-yon qo‘yilib, teng yonli uchburchak hosil qilinadi; uning asosiga tushirilgan balandlik bissektrisa ham bo‘lgani uchun katetlar orasidagi burchaklar teng chiqadi va TBT qo‘llanadi.

AlomatTeng elementlar
katet–katetikki katet
katet–burchakkatet va unga yopishgan o‘tkir burchak
gipotenuza–burchakgipotenuza va o‘tkir burchak
gipotenuza–katetgipotenuza va katet
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Duradgor ikkita bir xil to‘g‘ri burchakli taglik yasamoqchi. Gipotenuza 100 sm va bir katet 60 sm bo‘lsa, ikkinchi katet o‘z-o‘zidan aniq bo‘ladi, shuning uchun faqat ikki o‘lcham nusxalansa yetadi. Shunday uchburchaklar teng bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Duradgor bir xil taglik va tayanchlarni nusxalaydi, plitka kesuvchi bir xil to‘g‘ri burchakli bo‘laklar tayyorlaydi, tikuvchi andazani aniq nusxalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Atrofingizda ikkita bir xil to‘g‘ri burchakli uchburchak (masalan, chizg‘ich andazalari yoki yarim kvadrat bo‘laklar) toping va ularning tengligini tasdiqlash uchun qaysi ikki o‘lcham yetarli ekanini o‘ylang.

Namunalar
13 sm5 sm13 sm5 smABCDEF
△ABC va △DEF to‘g‘ri burchakli (C, F — to‘g‘ri burchaklar), AB = DE = 13 sm, BC = EF = 5 sm — GK bo‘yicha teng, demak AC = DF.
35°35°ABCDEF
Ikki to‘g‘ri burchakli uchburchakda gipotenuzalar teng va bir o‘tkir burchak 35° ga teng bo‘lsa — GB bo‘yicha teng; ikkinchi o‘tkir burchaklar 55° dan.
Sinfda faoliyat

«Alomat kartasi»: bolalar to‘g‘ri burchakli uchburchaklar juftini ko‘rib, KK, KB, GB yoki GK deb nomlaydi.

Mashq
1
To‘g‘ri burchakli △ABC va △MNK da katetlar 6 va 8, 6 va 8. Qaysi alomat bilan teng?
8 sm6 sm8 sm6 smABCMNK
2
Gipotenuzalar teng va bitta kateti teng. Alomat?
3
To‘g‘ri burchakli uchburchaklar gipotenuzasi 10, bir o‘tkir burchagi 40° dan. Ikkinchi o‘tkir burchagi necha gradus (ikkalasida)?
4
Nima uchun to‘g‘ri burchakli uchburchaklarda uchta emas, ikkita teng element yetarli?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaptarlar kamayganmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →