Geometriyani o‘rganishda fikrlar ketma-ketligi va bog‘liqligi
Tasdiqning to‘g‘riligini mantiqiy mulohazalar bilan keltirib chiqarish isbot, to‘g‘riligi isbotlanadigan tasdiq esa teorema deyiladi. Teorema shart (nima berilgan) va xulosa (nimani isbotlash kerak) qismlardan iborat: «Agar A o‘rinli bo‘lsa, B o‘rinli bo‘ladi». Geometriyada isbotni birinchi bo‘lib kiritgan olim sifatida yunon matematigi Fales (taxminan eramizdan avvalgi 624–546-yillar) tilga olinadi. Nuqta, to‘g‘ri chiziq, tekislik kabi boshlang‘ich tushunchalarga ta’rif berilmaydi; boshqa tushunchalar ular orqali ta’riflanadi. Ravshan xossalar isbotsiz qabul qilinadi va aksiomalar deyiladi, qolganlari aksiomalar va isbotlangan teoremalarga tayanib isbotlanadi. Isbotda aksiomalardan tashqari isbotlanmagan xossadan foydalanib bo‘lmaydi, garchi u ravshan ko‘rinsa ham.
O‘quvchi uch kun ketma-ket avtobus soat 8:00 da kelganini ko‘rib, “doim shunday” deydi. Uch kun faqat taxmin, isbot emas. Isbot esa har qanday kunga to‘g‘ri keladigan sababni ko‘rsatadi.
Sudya va tergovchi dalillar bilan ishlaydi, muhandis loyiha har qanday yuk uchun xavfsizligini isbotlaydi, dasturchi dastur to‘g‘ri ishlashini asoslaydi.
Biror fikringizni yozing va “chunki ...” deb tekshirish mumkin bo‘lgan sabab qo‘shing. Sabab fikr haqida har doim to‘g‘rimi, o‘ylab ko‘ring.
«Shart yoki xulosa?»: o‘qituvchi teorema o‘qiydi, bolalar shart qismini bir qo‘l, xulosani ikkinchi qo‘l bilan ko‘rsatadi.