ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

TTT alomati. O‘rta perpendikulyar

Darslar 25–26 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
25

Uchburchaklar tengligining uchinchi (TTT – tomon-tomon-tomon) alomati

Darslik: 64–65-betlar
MaqsadTTT alomatini bilish va uchburchakning mustahkamligini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
TTT alomati · SSS criterionmustahkam shakl · rigid shapenatija · corollarymos burchaklar · corresponding angles
Tushuntirish

Uchburchaklar tengligining TTT alomati: agar bir uchburchakning uchala tomoni ikkinchi uchburchakning uchala tomoniga mos ravishda teng bo‘lsa, bunday uchburchaklar teng. Isbot g‘oyasi: eng katta tomonlarni ustma-ust qo‘yib, uchinchi uchlarni tutashtiramiz; hosil bo‘lgan ikkita teng yonli uchburchakning asosidagi burchaklari teng, demak qarshi burchaklar teng va TBT qo‘llanadi. Natija: uchala tomoni mos ravishda teng uchburchaklarning mos burchaklari ham teng. Shu sababli uchburchak mustahkam shakl: tomonlari uzunliklarini o‘zgarmas qoldirib, burchaklarini o‘zgartirib bo‘lmaydi, to‘rtburchak esa buklanadi. Bu xossa ko‘priklar va tomlarda ishlatiladi.

ABCA1B1C1
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ko‘prik va elektr ustunlarining yon tomonlari uchburchaklardan yig‘iladi. Uch tomoni berilgan uchburchak shaklini o‘zgartira olmaydi, to‘rt tomonlisi esa buklanadi. Shu sababli uchburchaklar konstruksiyani mustahkam qiladi.

Kim ishlatadi

Muhandis ko‘prik va ustun karkasini loyihalaydi, velosiped ishlab chiqaruvchi ramani mustahkamlaydi, duradgor javonni qiyshaymasligi uchun ko‘ndalang taxta qo‘yadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda yoki maktabda stul, darvoza yoki javon kabi biror narsadan uchburchak hosil qilib, tebranishni to‘xtatadigan qismlarni toping va tasvirlab bering.

Namunalar
5 sm6 sm7 smABCMNK
△ABC va △MNK da AB = MN = 5, BC = NK = 6, AC = MK = 7 — TTT bo‘yicha teng; demak ∠A = ∠M.
Ikki reykani mix bilan bog‘lasak burchak o‘zgaradi; uchinchi reykani qo‘shsak uchburchak hosil bo‘lib, shakl qotadi.
Sinfda faoliyat

«Qotgan shakl»: karton chiziqlardan to‘rtburchak va uchburchak yasab (kattalar teshik ochadi), qaysi biri buklanishini sinab ko‘ring.

Mashq
1
△ABC va △DEF da AB = DE, BC = EF, AC = DF. ∠B = 70° bo‘lsa, ∠E?
2
TTT alomatini qo‘llash uchun nechta tomonlar jufti teng bo‘lishi kerak?
3
To‘rtburchak shaklidagi eshik ramkasini mustahkamlash uchun nima qilinadi?
4
Nima uchun uchburchak mustahkam shakl?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yildan oldin: ustaxona tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →