ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Parallellik alomatlari

Darslar 31–32 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
31

Ikki to‘g‘ri chiziqning parallellik alomatlari

Darslik: 82–83-betlar
MaqsadIchki almashinuvchi burchaklar bo‘yicha parallellik alomatini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
parallellik alomati · test for parallel linesichki almashinuvchi burchaklar · alternate interior angleskesuvchi · transversalisbot · proof
Tushuntirish

Parallellik alomati ikki chiziqning parallel ekanini aniqlash imkonini beradi. Teorema: agar ikki to‘g‘ri chiziq va kesuvchi hosil qilgan ichki almashinuvchi burchaklar teng bo‘lsa, bu ikki to‘g‘ri chiziq parallel. Isbot g‘oyasi: kesuvchining a va b dagi nuqtalari A va B bo‘lsin. Burchaklar to‘g‘ri bo‘lsa, a va b AB ga perpendikulyar, demak parallel. Aks holda AB ning o‘rtasi O dan a ga perpendikulyar OC tushirib, uning b bilan kesishgan nuqtasini D deymiz; △AOC va △BOD da AO = BO, vertikal burchaklar teng, berilgan burchaklar teng, shuning uchun BTB bo‘yicha △AOC = △BOD. Demak ∠C = ∠D = 90°, ya’ni a va b CD ga perpendikulyar, shuning uchun parallel. Amalda: ichki almashinuvchi burchaklar teng ekanini ko‘rsatish — chiziqlar parallel ekanini isbotlaydi.

abcPQ
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Plitka yotqizuvchi ikki qatorning parallelligini tekshirish uchun ustiga uchinchi taxta qo‘yadi. Agar ichki almashinuvchi burchaklar teng bo‘lsa, qatorlar parallel. Chizg‘ich bilan masofa o‘lchash shart emas.

Kim ishlatadi

Plitka yotqizuvchi qatorlarni tekis qo‘yadi, duradgor ikki taxtaning parallelligini tekshiradi, yer o‘lchovchi ikki chiziqning parallelligini burchaklar bilan isbotlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikkita qalamni varaq ustiga uchinchi qalamga ko‘ndalang qo‘ying. Ichki almashinuvchi burchaklar teng bo‘lguncha birini suring (daftar burchagi bilan solishtiring), so‘ng ikki qalam parallel ko‘rinishini tekshiring.

Namunalar
62°62°abcPQ
Kesuvchi a va b ni kesib o‘tadi. Ichki almashinuvchi burchaklar 62° va 62° — a ∥ b.
70°110°70°abcPQ
Kesuvchi a bilan 70° li ichki burchak hosil qiladi. b da shu burchakka ichki almashinuvchi bo‘lgan burchakka qo‘shni burchak 110°. Demak ichki almashinuvchi burchak 180° − 110° = 70°, ya’ni burchaklar teng va a ∥ b.
Sinfda faoliyat

«Parallelmi?»: kartochkalarda burchaklar berilgan; guruhlar «ha» yoki «yo‘q» deb javob beradi va sababini aytadi.

Mashq
1
Kesuvchi a, b ni kesadi. Ichki almashinuvchi burchaklar 47° va 47°. a va b parallelmi?
2
Ichki almashinuvchi burchaklar 63° va 117°. a ∥ b bo‘ladimi?
3
Kesuvchi hosil qilgan ichki almashinuvchi burchaklar 125° va 125°. Chiziqlar parallelmi?
4
Nima uchun ichki almashinuvchi burchaklar teng bo‘lsa, chiziqlar kesishmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘l tarozisi uchun prujinaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →