49
Berilgan burchakka teng burchakni yasash
Darslik: 128–129-betlar
MaqsadBerilgan burchakka teng burchak yasashni bilish.
Yangi so‘zlar
burchak yasash · angle constructionyoy · arcaylana kesishuvi · intersection of circlesTTT bilan asoslash · justification by SSS
Tushuntirish
Berilgan A burchakka teng burchakni O nurga qo‘yish: 1) markazi A da ixtiyoriy aylana chizamiz, u burchak tomonlarini B va C da kesadi; 2) shu radiusli, markazi O da aylana chizamiz, u nurni C₁ da kesadi; 3) markazi C₁ da, radiusi BC bo‘lgan aylana chizamiz, u oldingi aylanani B₁ nuqtada kesadi; 4) OB₁ nurni o‘tkazamiz. Asoslash: △ABC va △OB₁C₁ da AB = OB₁, AC = OC₁, BC = B₁C₁ (yasashga ko‘ra), TTT bo‘yicha teng, shuning uchun ∠B₁OC₁ = ∠A. Masala nurga nisbatan ikki yarimtekislikda ikkita yechimga ega. Ikki burchak yig‘indisi yoki ayirmasiga teng burchak ham shu usul bilan yasaladi.
Namunalar
60° li burchak yasash: ixtiyoriy O nurda C₁ ni oling, markazi O va C₁ da, radiusi OC₁ bo‘lgan aylanalar kesishgan nuqtani B₁ deb OB₁ ni o‘tkazing: △OB₁C₁ teng tomonli.
Ikki burchak 30° va 50° yig‘indisiga teng burchak yasaymiz: bitta nurga ularni qo‘shni qilib qo‘yamiz; hosil burchak 80°.
Sinfda faoliyat
«Burchakni ko‘chir»: bitta burchakni sirkul bilan boshqa nurga ko‘chiring (kattalar yordamida) va transportir bilan tekshiring.
Mashq
1
Ikki burchak 25° va 40°. Yig‘indisiga teng burchak yasalsa, u necha gradus?
65
2
Ikki burchak 70° va 20°. Ayirmasiga teng burchak necha gradus?
50
3
Berilgan burchakni nurga qo‘yishda nechta yechim bor?
2
4
Nima uchun yasalgan burchak berilgan burchakka teng?
Hosil bo‘lgan uchburchaklar uch tomoni teng (TTT), shuning uchun mos burchaklar teng.