ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Burchak turlari. Qo‘shni va vertikal burchaklar

Darslar 12–13 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
12

Burchak turlari: to‘g‘ri, o‘tkir va o‘tmas burchaklar. Bissektrisa

Darslik: 32–33-betlar
MaqsadBurchak turlarini ajratish va bissektrisa bilan ishlash.
Yangi so‘zlar
to‘g‘ri burchak · right angleo‘tkir burchak · acute angleo‘tmas burchak · obtuse anglebissektrisa · bisector
Tushuntirish

Burchak o‘lchoviga ko‘ra turlarga bo‘linadi: 90° dan kichik bo‘lsa o‘tkir, 90° ga teng bo‘lsa to‘g‘ri, 90° bilan 180° orasida bo‘lsa o‘tmas burchak. Yoyiq burchak 180° ga teng. Burchakni ikkita teng burchakka bo‘ladigan, uning uchidan boshlangan nur shu burchakning bissektrisasi deb ataladi. Bissektrisa burchakni teng yarmiga bo‘ladi: ∠AOB = 80° bo‘lsa, bissektrisa har biri 40° li ikki burchak hosil qiladi. Burchak va uning o‘lchovini ko‘pincha α, β, γ kabi yunon harflari bilan belgilaymiz. Masalani yechishda noma’lum burchakni x deb olib, burchaklar o‘lchovlarini qo‘shish xossasidan tenglama tuzamiz.

40°40°OACB
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tikuvchi 60° li mato burchagini o‘rta chiziqni topish uchun buklaydi. Burchak ikki teng 30° li burchakka bo‘linadi. Bukilgan chiziq bissektrisa bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Duradgor burchakli birikmalarni teng bo‘ladigan qilib kesadi, dizayner simmetrik naqsh chizadi, tikuvchi burchakli matoni teng ikkiga buklaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz burchagini ikki tomoni ustma-ust tushadigan qilib buking. Ochganda burma 90° burchakni ikkita teng 45° burchakka ajratganini tekshiring.

Namunalar
αααOABCD
∠AOD = 120° ni OB, OC nurlar uchta teng α burchakka ajratsa: 3α = 120°, α = 40° — hammasi o‘tkir burchak.
35°35°OACB
∠AOB = 70° ning bissektrisasi OC: ∠AOC = ∠COB = 70° : 2 = 35°.
Sinfda faoliyat

«Burchak turini top»: kartochkalarda 15°, 90°, 135°, 180°, 62°, 91° yozilgan; bolalar ularni «o‘tkir», «to‘g‘ri», «o‘tmas», «yoyiq» guruhlarga ajratadi.

Mashq
1
∠AOB = 96° ning bissektrisasi burchakni qanday ikki burchakka ajratadi? Har birini toping.
xxOACB
2
118° li burchak qanday turga kiradi?
3
∠AOD = 150° uchta teng burchakka bo‘lindi. Har biri necha gradus?
xxxOABCD
4
Nima uchun o‘tkir burchakning bissektrisasi hosil qilgan burchaklar ham o‘tkir bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKuz yugurishi uchun ob-havo kuzatuviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →