☰ Mundarija · Geometriya

Burchak turlari. Qo‘shni va vertikal burchaklar

Darslar 12–13 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
12

Burchak turlari: to‘g‘ri, o‘tkir va o‘tmas burchaklar. Bissektrisa

Darslik: 32–33-betlar
MaqsadBurchak turlarini ajratish va bissektrisa bilan ishlash.
Yangi so‘zlar
to‘g‘ri burchak · right angleo‘tkir burchak · acute angleo‘tmas burchak · obtuse anglebissektrisa · bisector
Tushuntirish

Burchak o‘lchoviga ko‘ra turlarga bo‘linadi: 90° dan kichik bo‘lsa o‘tkir, 90° ga teng bo‘lsa to‘g‘ri, 90° bilan 180° orasida bo‘lsa o‘tmas burchak. Yoyiq burchak 180° ga teng. Burchakni ikkita teng burchakka bo‘ladigan, uning uchidan boshlangan nur shu burchakning bissektrisasi deb ataladi. Bissektrisa burchakni teng yarmiga bo‘ladi: ∠AOB = 80° bo‘lsa, bissektrisa har biri 40° li ikki burchak hosil qiladi. Burchak va uning o‘lchovini ko‘pincha α, β, γ kabi yunon harflari bilan belgilaymiz. Masalani yechishda noma’lum burchakni x deb olib, burchaklar o‘lchovlarini qo‘shish xossasidan tenglama tuzamiz.

Namunalar
∠AOD = 120° ni OB, OC nurlar uchta teng α burchakka ajratsa: 3α = 120°, α = 40° — hammasi o‘tkir burchak.
∠AOB = 70° ning bissektrisasi OC: ∠AOC = ∠COB = 70° : 2 = 35°.
Sinfda faoliyat

«Burchak turini top»: kartochkalarda 15°, 90°, 135°, 180°, 62°, 91° yozilgan; bolalar ularni «o‘tkir», «to‘g‘ri», «o‘tmas», «yoyiq» guruhlarga ajratadi.

Mashq
1
∠AOB = 96° ning bissektrisasi burchakni qanday ikki burchakka ajratadi? Har birini toping.
2
118° li burchak qanday turga kiradi?
3
∠AOD = 150° uchta teng burchakka bo‘lindi. Har biri necha gradus?
4
Nima uchun o‘tkir burchakning bissektrisasi hosil qilgan burchaklar ham o‘tkir bo‘ladi?