ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Takrorlash: asosiy teoremalar va masalalar

Darslar 58 · 1 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
58

Takrorlashga doir topshiriq va masalalar

Darslik: 150–153-betlar
Maqsad7-sinf geometriyasining asosiy ta’rif va teoremalarini takrorlash.
Yangi so‘zlar
aksioma · axiomteorema · theoremuchburchak tengsizligi · triangle inequalityparallel to‘g‘ri chiziqlar · parallel lines
Tushuntirish

Takrorlashda asosiy mavzularni bog‘lab eslaymiz. Qo‘shni burchaklar yig‘indisi 180°, vertikal burchaklar teng. Uchburchak tengligining alomatlari: TBT, BTB, TTT. Teng yonli uchburchakning asosidagi burchaklari teng. Uchburchak burchaklari yig‘indisi 180°, tashqi burchak qo‘shni bo‘lmagan ikki burchak yig‘indisiga teng. Parallel to‘g‘ri chiziqlarni kesuvchi hosil qilgan mos burchaklar teng. Uchburchakning bir tomoni qolgan ikki tomon yig‘indisidan kichik. Yasashlarda faqat sirkul va chizg‘ich ishlatiladi. Har bir masalada to‘rt bosqichni unutmang.

MavzuAsosiy fakt
qo‘shni / vertikal burchaklar180° / teng
uchburchak alomatlariTBT, BTB, TTT
uchburchak burchaklariyig‘indisi 180°
uchburchak tengsizligia < b + c
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yelkan modeli uchburchak: burchaklari 40°, 65° va 75°. Tekshirish: 40 + 65 + 75 = 180°. Yelkan tikuvchi burchaklar yig‘indisi, tomonlar tengsizligi va tengliklar kabi yil davomida o‘rgangan qoidalarni birgalikda ishlatadi.

Kim ishlatadi

Yelkan tikuvchi o‘lchamlarni tekshiradi, muhandis chizmani qoidalar bo‘yicha tekshiradi, yer o‘lchovchi o‘lchovlarning mosligini nazorat qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Yil davomida o‘rgangan 5 ta qoidani bir sahifaga kichik chizma bilan yozib, o‘zingiz uchun eslatma varaq tuzing.

Namunalar
110°70°abcPQ
Ikki parallel to‘g‘ri chiziqni kesuvchi kesadi; ichki bir tomonli burchaklardan biri 110°. Bu burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lgani uchun ikkinchisi 180° − 110° = 70°.
60°60°60°ABC
Teng tomonli uchburchakning har bir burchagi 60° ekanini isbotlang: tomonlar teng bo‘lgani uchun har ikki burchak o‘zaro teng (teng yonli uchburchak xossasi), shuning uchun uchala burchak teng; 180° : 3 = 60°.
Sinfda faoliyat

Varaqqa mavzularning nomini yozib, har biriga bittadan teorema yoki formulani qo‘shing — «mavzular xaritasi» tuzing.

Mashq
1
Uchburchakning ikki burchagi 35° va 75°. Uchinchisi necha gradus?
35°75°?ABC
2
Tashqi burchak 125°, qo‘shni bo‘lmagan burchaklardan biri 80°. Ikkinchisi necha gradus?
80°?125°ABCD
3
Teng yonli uchburchakning yon tomoni 9 sm, asosi 4 sm. Perimetri necha sm?
4 sm9 sm9 smABC
4
Nima uchun tomonlari 3, 4 va 8 sm bo‘lgan uchburchak mavjud emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYozgi ekspeditsiya: qayerga boramiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →