ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Masalalar yechish va IV bob takrorlash

Darslar 35–36 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
35

Masalalar yechish

Darslik: 90–91-betlar
MaqsadParallel chiziqlarga doir masalalarni yechish usullarini egallash.
Yangi so‘zlar
tenglama tuzish · setting up an equationburchaklar juftlari · pairs of anglesmos tomonlari parallel burchaklar · angles with parallel sidestekshirish · checking
Tushuntirish

Parallel chiziqlarga doir masalada avval a ∥ b ekani berilganmi yoki uni isbotlash kerakmi, shuni aniqlang. Berilgan bo‘lsa, ichki almashinuvchi va mos burchaklar teng, ichki bir tomonli burchaklar yig‘indisi 180° deb olinadi; isbotlash kerak bo‘lsa, parallellik alomatidan foydalaniladi. Noma’lum burchakni x deb belgilab, tenglama tuziladi. Mos tomonlari parallel ikki burchak yo teng (ikkalasi o‘tkir yoki ikkalasi o‘tmas), yo yig‘indisi 180° bo‘ladi. Yechgandan keyin javobni tekshiring: burchaklar 0° dan 180° gacha bo‘lishi, qo‘shni burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lishi kerak.

AlmashinuvchiMosBir tomonli
α = βα = βα + β = 180°
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tikuvchi ikki yengning uzunligi teng bo‘lishini istaydi. Bir yeng x + 5 sm, ikkinchisi 2x - 10 sm bo‘lsin. x + 5 = 2x - 10, x = 15, ikkala yeng 20 sm. “Bular teng bo‘lishi kerak” degan shartni tenglamaga aylantirish asosiy usul.

Kim ishlatadi

Muhandis ikki o‘lchamni tenglashtirib noma’lumni topadi, tikuvchi bo‘laklarni moslaydi, dasturchi shartlarni tenglama sifatida yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kun uchun 90 daqiqa vaqtni dars va o‘qishga shunday bo‘ling: o‘qish darsdan 30 daqiqa uzun. Rasm chizing, noma’lumni x deb tenglama tuzing va tekshiring.

Namunalar
3x + 10°5x − 30°abcPQ
a ∥ b; ichki almashinuvchi burchaklar 3x + 10° va 5x − 30°: 3x + 10 = 5x − 30, 2x = 40, x = 20°; burchaklar 70° va 70°.
∠A va ∠B ning tomonlari mos ravishda parallel, ∠A = 40° va ikkalasi o‘tkir bo‘lsa, ∠B = 40°; biri o‘tmas bo‘lsa, ∠B = 140°.
Sinfda faoliyat

«Xato qayerda?»: o‘qituvchi bir masalaning xato yechimini yozadi (masalan, ichki bir tomonli burchaklar teng deb), bolalar xatoni topib tuzatadi.

Mashq
1
a ∥ b. Ichki almashinuvchi burchaklar 4x + 5° va 6x − 25°. x ni toping.
4x + 5°6x − 25°abcPQ
2
a ∥ b. Ichki bir tomonli burchaklar x + 20° va 2x + 10°. x ni toping.
2x + 10°x + 20°abcPQ
3
Tomonlari mos ravishda parallel ikki burchakdan biri 65° (o‘tkir), ikkinchisi o‘tmas. Ikkinchisi necha gradus?
4
Nima uchun yechimni tekshirish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi daryoni ko‘rish rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →