ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Masalalar. To‘g‘ri burchakli uchburchak

Darslar 39–40 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
39

Masalalar yechish

Darslik: 102–103-betlar
MaqsadBurchaklar yig‘indisi va tashqi burchak yordamida masalalar yechish.
Yangi so‘zlar
to‘rtburchak · quadrilateralyig‘indi 360° · sum 360°nisbat · ratiotenglama · equation
Tushuntirish

Masalalarda chizmaga qarab qaysi uchburchak ustida ishlashni tanlaymiz. Teng yonli uchburchakda asosidagi burchaklar teng, shuning uchun bitta burchak ma’lum bo‘lsa, qolganlari topiladi. Vertikal va qo‘shni burchaklar yordam beradi. To‘rtburchakning burchaklari yig‘indisi 360°: uni diagonal bilan ikki uchburchakka ajratib, 180° + 180° = 360° ni hosil qilamiz. Burchaklar nisbat bilan berilsa, ularni kx deb olib, yig‘indini tenglaymiz. Har bir qadamda qaysi teorema ishlatilganini yozib boring.

ABCD
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yer o‘lchovchi to‘rtburchak uchastkaning uchta burchagini o‘lchadi: 65°, 115° va 85°. To‘rtburchak burchaklari yig‘indisi 360°, demak to‘rtinchisi 360° - 265° = 95°. Bu uchinchi burchakni o‘lchamasdan topishga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi uchastka burchaklarini tekshiradi, quruvchi burchakli konstruksiyalarni hisoblaydi, tikuvchi to‘rtburchak andazani aniq chizadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz to‘rtburchakning to‘rt burchagini yirtib oling va ularni bitta nuqta atrofida yonma-yon qo‘ying: ular to‘liq aylanani (360°) to‘ldiradi.

Namunalar
To‘rtburchakning uch burchagi 80°, 95° va 100° bo‘lsa, to‘rtinchisi 360° − 275° = 85°.
100°??BAC
Teng yonli △ABC (AB = BC) da ∠B = 100° bo‘lsa, ∠A = ∠C = (180° − 100°) : 2 = 40°.
Sinfda faoliyat

«Diagonal»: to‘rtburchak chizing, diagonal bilan ikki uchburchakka ajrating, burchaklarini o‘lchab yig‘indisini 360° bilan solishtiring.

Mashq
1
To‘rtburchak burchaklari 70°, 110°, 90° va x. x?
2
To‘rtburchak burchaklari 1 : 2 : 3 : 4 nisbatda. Eng katta burchagi?
3
Uchburchakning ikki burchagi 55° va 75°. Uchinchi burchagiga qo‘shni tashqi burchak?
4
Nima uchun to‘rtburchak burchaklari yig‘indisi 360°?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi dala kuni uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →