ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

I bob takrorlash

Darslar 9 · 1 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
9

Bob bo‘yicha takrorlash

Darslik: 22–23-betlar
MaqsadI bobda o‘rganilgan tushuncha, aksioma va xossalarni takrorlash.
Yangi so‘zlar
aksioma · axiomyarimtekislik · half-planekesma o‘rtasi · midpointgeometrik o‘rin · locus
Tushuntirish

Bobning asosiy tushunchalari: nuqta, to‘g‘ri chiziq, tekislik (ta’rifsiz), kesma, nur, yarimtekislik, aylana, doira. Aksiomalar: ikki nuqtadan bitta to‘g‘ri chiziq o‘tadi; to‘g‘ri chiziqda uch nuqtadan bittasi orada yotadi; to‘g‘ri chiziq tekislikni ikki yarimtekislikka ajratadi; nurga berilgan kesmaga teng yagona kesma qo‘yiladi; B nuqta A va C orasida bo‘lsa AC = AB + BC. Yodda tuting: n ta nuqta (hech qaysi uchtasi bir chiziqda emas) n(n − 1) : 2 ta to‘g‘ri chiziq beradi. Diametr d = 2r. Masalani yechishda avval chizma chizing va nuqtalarning tartibi bir nechta bo‘lishi mumkinligini tekshiring.

ƒFormula
n (n − 1) : 2
n ta nuqta (uchtasi bir to‘g‘ri chiziqda emas) — to‘g‘ri chiziqlar soni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir to‘g‘ri ko‘chada maktab, bekat va bozor joylashgan. Bekat maktabdan 500 m, bozor bekatdan 200 m uzoqlikda. Bozor maktabdan 700 m yoki 300 m bo‘lishi mumkin: bekatning qaysi tomonida ekani aytilmaguncha bitta ma’lumot yetmaydi.

Kim ishlatadi

Dispetcher sxemadagi masofalarni ikki variantda tekshiradi, yer o‘lchovchi o‘lchovlarni barcha holatlarda ko‘rib chiqadi, dasturchi barcha chegaraviy holatlarni sinaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror javobni berishdan oldin “boshqa holat ham bormi?” deb o‘zingizdan so‘rang. Uyingizdan maktabgacha masofa uchun bitta xayoliy misol toping, unda ikki javob chiqsin.

Namunalar
ABCDE
5 ta nuqta, hech qaysi uchtasi bir chiziqda emas: 5 · 4 : 2 = 10 ta to‘g‘ri chiziq.
AB = 5 va BC = 3 bo‘lsa, AC = 8 yoki AC = 2 (A, B, C bir to‘g‘ri chiziqda).
Sinfda faoliyat

«Bob viktorinasi»: ikki jamoa navbat bilan ta’rif yoki aksiomani aytadi, raqib jamoa unga mos chizma chizadi.

Mashq
1
To‘g‘ri chiziqda A, B, C, D nuqtalar shu tartibda. AB = 3, BC = 4, CD = 5. AD = ?
345?ABCD
2
Hech qaysi uchtasi bir chiziqda yotmaydigan 7 ta nuqtadan nechta to‘g‘ri chiziq o‘tadi?
3
15 sm uzunlikdagi AB kesmada C nuqta shunday: AC = 2 · CB. AC necha sm?
4
Nima uchun «ikki nuqtadan bitta to‘g‘ri chiziq o‘tadi» jumlasini isbotlamaymiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar uchun mo‘ljal o‘yiniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →