ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Uchburchak tengsizligi va V bob takrorlash

Darslar 45–46 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
45

Uchburchak tengsizligi

Darslik: 114–115-betlar
MaqsadUchburchak tengsizligini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
uchburchak tengsizligi · triangle inequalityuchinchi tomon · third sidekontrmisol · counterexampleyig‘indi va ayirma · sum and difference
Tushuntirish

Teorema: uchburchakning istalgan tomoni qolgan ikki tomoni yig‘indisidan kichik: AC < AB + BC. Isbot: AB davomida BD = BC kesma qo‘yamiz; △BCD teng yonli, shuning uchun ∠BCD = ∠BDC. CB nur ∠ACD ichidan o‘tgani uchun ∠ACD > ∠BCD = ∠ADC; △ACD da katta burchak qarshisida katta tomon yotadi, demak AC < AD = AB + BC. 1-natija: bir to‘g‘ri chiziqda yotmagan har qanday A, B, C nuqtalar uchun AC < AB + BC, AB < AC + BC, BC < AB + AC. 2-natija: uchburchakning istalgan tomoni qolgan ikki tomon ayirmasidan katta. Demak, ikki tomoni a va b bo‘lsa, uchinchi tomon x uchun |a − b| < x < a + b. Uzunliklari 3, 4, 8 bo‘lgan uchburchak mavjud emas, chunki 3 + 4 < 8. Bunday misol kontrmisol vazifasini ham bajaradi.

ABCD
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tikuvchining 10 sm, 15 sm va 30 sm li lentalari bor. Ulardan uchburchak ramka yasab bo‘lmaydi: 10 + 15 = 25 < 30, ikki qisqa lenta uzun lentaning uchlariga yetmaydi. Uchburchak tengsizligi mumkinligini oldindan aytadi.

Kim ishlatadi

Duradgor uchburchak karkas uchun taxtalarni tanlaydi, chodir yasovchi ustun va arqonlarni moslaydi, yo‘l rejalovchi to‘g‘ri yo‘lning eng qisqa ekanini hisobga oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Uchta qog‘oz tasmaga 3 sm, 4 sm va 8 sm belgilang. Ikki qisqasini uzunining bo‘ylab qo‘yib, uchburchak chiqmasligini ko‘ring; keyin 3, 4, 6 ni sinab ko‘ring.

Namunalar
0123456789101112131415513
Tomonlari 4 va 9 bo‘lgan uchburchakning uchinchi tomoni x: 9 − 4 < x < 9 + 4, ya’ni 5 < x < 13.
Ikki tomoni 1,5 va 4,2, uchinchisi butun son: 2,7 < x < 5,7, demak x = 3, 4 yoki 5.
Sinfda faoliyat

«Uchburchak chiqadimi?»: kartochkalardagi uch uzunlikdan uchburchak yasash mumkinligini tez tekshiring: ikki kichigining yig‘indisi eng kattasidan katta bo‘lishi kerak.

Mashq
1
6, 7, 14 sm li kesmalardan uchburchak yasash mumkinmi?
2
Ikki tomoni 5 va 8. Uchinchi tomon butun son. Eng katta mumkin bo‘lgan qiymat?
3
Ikki tomoni 5 va 8. Uchinchi tomon butun son. Eng kichik mumkin bo‘lgan qiymat?
4
Nima uchun to‘g‘ri chiziq bo‘ylab A dan C ga borish, B orqali borishdan qisqa?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi toshqinni qayerdan kuzatamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →