☰ Mundarija · Geometriya

Uchburchak tengsizligi va V bob takrorlash

Darslar 45–46 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
45

Uchburchak tengsizligi

Darslik: 114–115-betlar
MaqsadUchburchak tengsizligini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
uchburchak tengsizligi · triangle inequalityuchinchi tomon · third sidekontrmisol · counterexampleyig‘indi va ayirma · sum and difference
Tushuntirish

Teorema: uchburchakning istalgan tomoni qolgan ikki tomoni yig‘indisidan kichik: AC < AB + BC. Isbot: AB davomida BD = BC kesma qo‘yamiz; △BCD teng yonli, shuning uchun ∠BCD = ∠BDC. CB nur ∠ACD ichidan o‘tgani uchun ∠ACD > ∠BCD = ∠ADC; △ACD da katta burchak qarshisida katta tomon yotadi, demak AC < AD = AB + BC. 1-natija: bir to‘g‘ri chiziqda yotmagan har qanday A, B, C nuqtalar uchun AC < AB + BC, AB < AC + BC, BC < AB + AC. 2-natija: uchburchakning istalgan tomoni qolgan ikki tomon ayirmasidan katta. Demak, ikki tomoni a va b bo‘lsa, uchinchi tomon x uchun |a − b| < x < a + b. Uzunliklari 3, 4, 8 bo‘lgan uchburchak mavjud emas, chunki 3 + 4 < 8. Bunday misol kontrmisol vazifasini ham bajaradi.

Namunalar
Tomonlari 4 va 9 bo‘lgan uchburchakning uchinchi tomoni x: 9 − 4 < x < 9 + 4, ya’ni 5 < x < 13.
Ikki tomoni 1,5 va 4,2, uchinchisi butun son: 2,7 < x < 5,7, demak x = 3, 4 yoki 5.
Sinfda faoliyat

«Uchburchak chiqadimi?»: kartochkalardagi uch uzunlikdan uchburchak yasash mumkinligini tez tekshiring: ikki kichigining yig‘indisi eng kattasidan katta bo‘lishi kerak.

Mashq
1
6, 7, 14 sm li kesmalardan uchburchak yasash mumkinmi?
2
Ikki tomoni 5 va 8. Uchinchi tomon butun son. Eng katta mumkin bo‘lgan qiymat?
3
Ikki tomoni 5 va 8. Uchinchi tomon butun son. Eng kichik mumkin bo‘lgan qiymat?
4
Nima uchun to‘g‘ri chiziq bo‘ylab A dan C ga borish, B orqali borishdan qisqa?