ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Burchak va uni o‘lchash

Darslar 10–11 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
10

Burchak. Burchaklarni taqqoslash

Darslik: 28–29-betlar
MaqsadBurchak va uning elementlarini bilish, burchaklarni taqqoslash.
Yangi so‘zlar
burchak · angleburchakning tomonlari va uchi · sides and vertex of an angleyoyiq burchak · straight angleburchakning ichki sohasi · interior of an angle
Tushuntirish

Uchi umumiy bo‘lgan ikki nur birgalikda burchakni hosil qiladi: bu nurlar burchak tomonlari, umumiy boshlang‘ich nuqta esa burchak uchi deb ataladi. ∠AOB yozuvida burchak uchi O o‘rtada yoziladi. Agar burchakning ikki tomoni birgalikda bitta to‘g‘ri chiziqni tashkil qilsa, bunday burchak yoyiq deb ataladi. Yoyiq bo‘lmagan burchak tekislikni ikki qismga ajratadi: tomonlar orasidagi qismi ichki soha, qolgani tashqi soha. Aksioma: yoyiq bo‘lmagan burchakni berilgan nurdan berilgan yarimtekislikka yagona usulda qo‘yish mumkin. Burchaklarni taqqoslash uchun ularni bir nurdan bitta yarimtekislikka qo‘yamiz: tomonlar ustma-ust tushsa burchaklar teng, bittasi ikkinchisining ichida qolsa u kichik.

αOAB
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf eshigi avval 30° ga, keyin yana 45° ga ochildi. Eshik hammasi bo‘lib 30° + 45° = 75° burchak ostida ochiq. Ikkinchi qism birinchisining ichiga tushgani uchun burchaklar qo‘shiladi.

Kim ishlatadi

Duradgor eshik va oynalarning ochilish burchagini rejalashtiradi, uchuvchi yo‘nalishni burchak bilan hisoblaydi, robot dasturchisi aylanish burchagini belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitobni kam, so‘ng ko‘proq oching va qaysi burchak kattaroq ekanini ko‘z bilan solishtiring. Daftar varag‘ining burchagini 90° burchak sifatida ikkalasiga qo‘yib tekshiring.

Namunalar
OBDAC
∠AOB va ∠COD ni OD nurdan bir yarimtekislikka qo‘ysak, OA nur ∠COD ichiga tushsa, ∠AOB < ∠COD.
180°AOB
Yoyiq burchak boshqa har qanday yoyiq bo‘lmagan burchakdan katta.
Sinfda faoliyat

«Qog‘oz burchaklar»: ikkita qog‘oz burchakni kesib oling (kattalar yordamida) va bir-biriga ustma-ust qo‘yib, qaysi biri katta ekanini aniqlang.

Mashq
1
∠AOB yozuvida qaysi harf burchak uchini bildiradi?
2
Yoyiq burchakning tomonlari qanday nurlardan iborat?
3
Ikki burchakni taqqoslaganda tomonlari ustma-ust tushdi. Burchaklar haqida nima deya olamiz?
4
Nima uchun yoyiq burchak boshqa burchaklardan katta?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir chuvalchanglari qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →