Darslar 53–54 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
53
Masalalar yechish
Darslik: 136–137-betlar
MaqsadYasashga doir masalalarni yechish usullarini qo‘llash.
Yangi so‘zlar
yasash rejasi · construction planikki tomon va burchak · two sides and an angleto‘g‘ri burchakli uchburchak · right triangletekshirish · verification
Tushuntirish
Yasashga doir masalada avval nima berilgani va nimani yasash kerakligi aniqlanadi, so‘ng yasash rejasi tuziladi: asosiy qismlarni birin-ketin yasab boramiz, har bir qadamni asoslaymiz va oxirida natijani tekshiramiz. Ikki tomoni va ular orasidagi burchagi bo‘yicha uchburchak yasash: burchakni yasaymiz, tomonlariga berilgan kesmalarni qo‘yamiz, uchlarini tutashtiramiz (TBT). To‘g‘ri burchakli uchburchakni katetlari bo‘yicha: perpendikulyar chiziqlar yasab, ularga katetlarni qo‘yamiz (KK). Teng yonli uchburchakni asosi va yon tomoni bo‘yicha yasash uchun uchta tomon yetarli (TTT). Teng uchburchak yasashda berilgan uchburchakning mos tomonlari va burchaklarini ko‘chirish yetarli.
Namunalar
AB = 5 sm, AC = 6 sm, ∠A = 40°: burchakni yasaymiz, tomonlariga AB va AC ni qo‘yamiz, B va C ni tutashtiramiz — TBT bo‘yicha uchburchak yagona.
Katetlari 3 va 4 sm to‘g‘ri burchakli uchburchakning perimetri 3 + 4 + 5 = 12 sm (gipotenuza chizmadan o‘lchanganda 5 sm).
Sinfda faoliyat
«Reja tuz»: guruhlar «ikki tomon va burchak bo‘yicha uchburchak» uchun yasash rejasini yozadi, boshqa guruh uni bajaradi.
Mashq
1
Ikki tomoni 6 va 8 sm, ular orasidagi burchak 50° bo‘lgan uchburchak nechta bo‘ladi (shakli bo‘yicha farq qilmaydigan)?
1
2
Katetlari 6 va 8 sm to‘g‘ri burchakli uchburchak yasaldi; gipotenuza 10 sm. Perimetri?
24
3
Asosi 8 sm, yon tomoni 5 sm teng yonli uchburchak perimetri?
18
4
Nima uchun yasashdan keyin tekshirish kerak?
Yasalgan shakl shartlarga mos kelishiga ishonch hosil qilish va xatoni topish uchun.