Kesmaning uzunligi va uning xossalari
O‘lchash uchun bitta kesmani tanlab, uni birlik kesma deymiz (uzunligi 1). Birlik kesmani (kerak bo‘lsa, uning ulushlarini ham) berilgan kesma bo‘ylab ketma-ket qo‘yib, nechta sig‘ishini sanaymiz; hosil bo‘lgan musbat son kesmaning uzunligi bo‘ladi. Har qanday kesma tayin musbat uzunlikka ega va teng kesmalarning uzunliklari teng. Asosiy xossa (isbotsiz qabul qilinadi): to‘g‘ri chiziqda B nuqta A va C nuqtalar orasida yotsa, AC = AB + BC bo‘ladi. Shu xossadan kesmalarni qo‘shish va ayirish kelib chiqadi: masalan, B nuqta AC kesmada yotsa, BC = AC − AB. A va B nuqtalar orasidagi masofa AB kesmaning uzunligiga teng.
Bog‘ eshigi A dan favvora B gacha to‘g‘ri yo‘l 120 m, favvoradan skameyka C gacha shu to‘g‘ri chiziqda yana 80 m. A dan C gacha 120 + 80 = 200 m. Agar C nuqta A bilan B orasida bo‘lsa, masofa 120 - 80 = 40 m bo‘lardi: tartib muhim.
Yer o‘lchovchi yo‘l uzunligini qismlarga bo‘lib o‘lchaydi, yo‘l quruvchi masofalarni qo‘shadi, yetkazib beruvchi marshrut uzunligini hisoblaydi.
Stolingiz uzunligini ikki bo‘lakda chizg‘ich yoki qarich bilan o‘lchang, so‘ng butun uzunligini bir o‘lchamda toping va ikki natijani solishtiring.
«Ip bilan o‘lcha»: ipni 3 ta nuqta qilib belgilab, uzun va qisqa bo‘laklarni solishtiring: bo‘laklar uzunliklari yig‘indisi butun ipga tengmi?