ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Burchakni ko‘chirish va bissektrisa yasash

Darslar 49–50 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
50

Burchak bissektrisasini yasash

Darslik: 130–131-betlar
MaqsadBurchak bissektrisasini yasashni bilish va asoslash.
Yangi so‘zlar
bissektrisa yasash · constructing a bisectorteng radiusli aylanalar · circles of equal radiuskesishish nuqtasi · intersection pointburchakni teng uchga bo‘lish · trisecting an angle
Tushuntirish

A burchak bissektrisasini yasash: 1) markazi A da ixtiyoriy radiusli aylana chizamiz, u burchak tomonlarini B va C da kesadi; 2) radiusni o‘zgartirmay, markazlari B va C da ikkita aylana chizamiz va ularning kesishgan D nuqtasini belgilaymiz; 3) AD nurni o‘tkazamiz. Asoslash: △ABD va △ACD da AB = AC, BD = CD, AD umumiy, TTT bo‘yicha teng, demak ∠BAD = ∠CAD. To‘g‘ri burchakni teng uch qismga bo‘lish ham mumkin (markazi B va C dagi aylanalar birinchi aylana bilan kesishgan nuqtalar orqali). Ixtiyoriy burchakni sirkul va chizg‘ich bilan teng uchga bo‘lib bo‘lmasligi keyinchalik isbotlangan; masalan 60° ni teng uchga bo‘lib bo‘lmaydi.

ACBD
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yelpig‘ich 150° ga ochilganda o‘rta qovurg‘asi burchakni teng ikkiga bo‘ladi: 150° : 2 = 75° dan. Bissektrisa burchakni ikki teng qismga ajratadi. Bissektrisani sirkul va chizg‘ich bilan chizish mumkin.

Kim ishlatadi

Duradgor burchakli birikmalarni teng bo‘ladigan qilib kesadi, dizayner simmetrik naqsh tuzadi, me’mor burchakni teng ikkiga bo‘ladi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz burchagini (istalgan burchakni) ikki tomoni ustma-ust tushadigan qilib buking, so‘ng ochib, ikki bo‘lakni ustma-ust qo‘yib burma burchakni teng ikkiga bo‘lganini tekshiring.

Namunalar
80° li burchak bissektrisasi 40° li ikki burchak hosil qiladi; bissektrisani ikki marta yasasak 20° li burchak chiqadi.
90° li burchakni teng ikkiga bo‘lsak 45°, 60° ni bo‘lsak 30° chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Buklab tekshir»: qog‘ozda burchak chizib, bissektrisani sirkul bilan yasang, so‘ng burchakni buklab, burma bissektrisaga mos tushishini tekshiring.

Mashq
1
Bissektrisa yasash natijasida 130° li burchak qanday ikki burchakka bo‘linadi? Har biri?
2
60° li burchak yasab, bissektrisasini yasasak necha gradusli burchak hosil bo‘ladi?
3
90° ni ikki marta teng ikkiga bo‘lsak, burchak qancha bo‘ladi? (gradus)
4
Bissektrisa yasashning asoslashida qaysi tenglik alomati qo‘llanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li vaqt chizig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →