Vaqt o‘lchovi. Soat mintaqalari. Taqvimlar
Vaqt hisobi Yerning o‘z o‘qi atrofida va Quyosh atrofida aylanishiga asoslanadi. Yer o‘z o‘qi atrofida g‘arbdan sharqqa 24 soatda bir marta aylanadi, shuning uchun 360° : 24 = 15° uzunlik farqi bir soat vaqt farqiga teng. Bir meridianning hamma nuqtasida vaqt bir xil bo‘lib, uni mahalliy vaqt deyiladi; qulaylik uchun Yer 24 ta soat mintaqasiga bo‘lingan va mintaqa ichida bir xil vaqt qabul qilingan. Hozir O‘zbekistonning butun hududida yagona UTC+5 vaqti ishlatiladi (darslikda bu IV mintaqa deb yuritiladi, chunki soat mintaqalarining eski raqamlanishi ishlatilgan). 180° meridian bo‘ylab sana o‘zgarishi chizig‘i o‘tadi: undan g‘arbda yangi sana, sharqida kechagi sana bo‘ladi. Taqvim — uzoq vaqtni hisoblash tizimi: dunyo bo‘yicha Grigoriy taqvimi (12 oy, fevral kabisa yilida 29 kun), shuningdek, 21-martdan boshlanadigan hijriy-shamsiy va Oy harakatiga asoslangan hijriy-qamariy taqvim (yil 354 kun) bor.
«Dunyo soatlari»: sinf devoriga 5 ta shaharning (Toshkent, London, Dubay, Pekin, Tokio) vaqt mintaqasi yozilgan kartochkalarni osing. Toshkentda soat qanday bo‘lganda boshqa shaharlarda soat necha ekanini jadvalga yozing.