II bobga doir mashqlar
II bobda tenglama, uning ildizi va chiziqli tenglama tushunchalarini, tenglamaning ikki asosiy xossasini va ularga tayanib yechish tartibini o‘rgandik. Qavsli va kasrli tenglamalarda avval qavslar ochiladi, kasrlar umumiy maxrajga ko‘paytirilib yo‘qotiladi. Tenglama 0 · x = b (b ≠ 0) ko‘rinishga kelsa, ildiz yo‘q; 0 · x = 0 ga kelsa, cheksiz ko‘p ildiz bor. Matnli masalalarda noma’lum belgilanadi, tenglama tuziladi va yechiladi. Ish, harakat va yosh haqidagi masalalarda kattaliklar orasidagi bog‘lanishlarni aniq yozish muhim. Har doim javobni shart bilan solishtiring.
| Tenglama ko‘rinishi | Natija |
|---|---|
| 0 · x = b, b ≠ 0 | ildiz yo‘q |
| 0 · x = 0 | cheksiz ko‘p ildiz |
| ax = b, a ≠ 0 | bitta ildiz |
Sinfning uchdan bir qismi futbolga, oltidan bir qismi shaxmatga, 9 o‘quvchi rasm to‘garagiga qatnashadi, shu bilan hamma qamrab olingan. x : 3 + x : 6 + 9 = x. Ikkala tomonni 6 ga ko‘paytirsak 2x + x + 54 = 6x, x = 18. Tekshiruv: 6 + 3 + 9 = 18.
Maktab rahbariyati to‘garaklarni rejalashtiradi, hisobchi qismlardan umumiy sonni tiklaydi, muhandis kasrli munosabatlardan noma’lumni topadi.
Biror tenglamani yechgach ildizni uning o‘rniga qo‘yib tekshirishni odat qiling. Hozir x : 2 + 3 = 7 ni yechib, tekshirib ko‘ring.
«Tenglama estafetasi»: jamoa a’zolari navbat bilan bir tenglamaning bitta qadamini bajaradi (ochish, o‘tkazish, ixchamlash, bo‘lish). Eng tez va xatosiz tugatgan jamoa yutadi.