ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Masalalarni tenglamalar yordamida yechish. II bobni takrorlash

Darslar 10–11 · 2 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
11

II bobga doir mashqlar

Darslik: 49–52-betlar
MaqsadII bobdagi tenglamalar va masalalar bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
ildiz · roottenglama tuzish · setting up an equationildizi yo‘q · no rootscheksiz ko‘p ildiz · infinitely many roots
Tushuntirish

II bobda tenglama, uning ildizi va chiziqli tenglama tushunchalarini, tenglamaning ikki asosiy xossasini va ularga tayanib yechish tartibini o‘rgandik. Qavsli va kasrli tenglamalarda avval qavslar ochiladi, kasrlar umumiy maxrajga ko‘paytirilib yo‘qotiladi. Tenglama 0 · x = b (b ≠ 0) ko‘rinishga kelsa, ildiz yo‘q; 0 · x = 0 ga kelsa, cheksiz ko‘p ildiz bor. Matnli masalalarda noma’lum belgilanadi, tenglama tuziladi va yechiladi. Ish, harakat va yosh haqidagi masalalarda kattaliklar orasidagi bog‘lanishlarni aniq yozish muhim. Har doim javobni shart bilan solishtiring.

Tenglama ko‘rinishiNatija
0 · x = b, b ≠ 0ildiz yo‘q
0 · x = 0cheksiz ko‘p ildiz
ax = b, a ≠ 0bitta ildiz
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfning uchdan bir qismi futbolga, oltidan bir qismi shaxmatga, 9 o‘quvchi rasm to‘garagiga qatnashadi, shu bilan hamma qamrab olingan. x : 3 + x : 6 + 9 = x. Ikkala tomonni 6 ga ko‘paytirsak 2x + x + 54 = 6x, x = 18. Tekshiruv: 6 + 3 + 9 = 18.

Kim ishlatadi

Maktab rahbariyati to‘garaklarni rejalashtiradi, hisobchi qismlardan umumiy sonni tiklaydi, muhandis kasrli munosabatlardan noma’lumni topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror tenglamani yechgach ildizni uning o‘rniga qo‘yib tekshirishni odat qiling. Hozir x : 2 + 3 = 7 ni yechib, tekshirib ko‘ring.

Namunalar
(x + 2) : 3 + (x - 1) : 6 = 3. Ikkala qismni 6 ga ko‘paytiramiz: 2(x + 2) + (x - 1) = 18; 3x + 3 = 18; x = 5.
xx + 302x150
O‘quvchi 150 betli kitobni 3 kunda o‘qidi. Ikkinchi kuni birinchi kundagidan 30 bet ko‘p, uchinchi kuni esa birinchi kundagidan 2 marta ko‘p o‘qidi. Birinchi kuni x bet bo‘lsa: x + (x + 30) + 2x = 150, 4x = 120, x = 30 bet.
Sinfda faoliyat

«Tenglama estafetasi»: jamoa a’zolari navbat bilan bir tenglamaning bitta qadamini bajaradi (ochish, o‘tkazish, ixchamlash, bo‘lish). Eng tez va xatosiz tugatgan jamoa yutadi.

Mashq
1
2 soni 3x - 1 = 5 tenglamaning ildizimi?
2
3(2x - 1) - 2(x + 4) = 5 tenglamani yeching.
3
Ikki sonning yig‘indisi 64, biri ikkinchisidan 3 marta katta. Kichik sonni toping.
4
Nima uchun ba’zi tenglamalarning ildizi bo‘lmaydi? Misol keltiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKechqurun soyda qisqichbaqalarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →