ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Respublikaning qulashi va imperiyaning zavoli

Darslar 43–44 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
43

Rim respublikasining qulashi

Darslik: 164–167-betlar
MaqsadRespublikaning qulashi sabablari, Sezar va Avgust davrini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Yuliy Sezar · Julius CaesarRubikon · the RubiconAvgust · Augustusimperiya · empire
Tushuntirish

Qullar qo‘zg‘olonlari va fuqarolar o‘rtasidagi nizolar Rim respublikasini zaiflashtirdi. Mil. avv. I asrda yollanma qo‘shinlarga tayangan sarkardalar asosiy kuchga aylandi. Krass va Pompey uzoq vaqt hokimiyat uchun kurashdi; Galliya urushlarida g‘alaba qozongan Yuliy Sezar mashhur bo‘ldi. Mil. avv. 49-yilda u qo‘shin bilan Rubikon daryosidan o‘tdi («Qur’a tashlandi!» iborasi shu bilan bog‘liq) va fuqarolar urushini boshladi. Pompeyni yengib, Sezar diktatorga aylandi; keyinchalik uni umrbod diktator deb e’lon qilishdi. Rimda «imperator» unvoni dastlab faxriy harbiy nom bo‘lgan; Sezar rasman imperator emas, diktator edi. Mil. avv. 44-yil 15-martda Brut va boshqa senatorlar fitnasi natijasida u Senatda o‘ldirildi. Respublika tiklanmadi, balki yangi fuqarolar urushlari boshlandi. Sezarning jiyanining o‘g‘li va merosxo‘ri Oktavian Antoniy bilan ittifoqda Brutni yengdi, so‘ng Antoniyni mil. avv. 31-yilda Aksiy dengiz jangida mag‘lub etdi; Antoniy va Kleopatra mil. avv. 30-yilda o‘z joniga qasd qildi, Misr Rim provinsiyasiga aylandi. Mil. avv. 27-yilda Senat Oktavianga Avgust unvonini berdi; shu yildan Rim imperiyasi (princepat) davri boshlandi. Kitobdagi 29-yil sanasi aniq emas, asosiy sana — 27. Milodiy II asrda, Trayan (98-yildan) davrida imperiya eng katta hududga yetdi.

mil. avv. 49Rubikonmil. avv. 44Sezar o‘ldirildimil. avv. 31Aksiy jangimil. avv. 30Misrmil. avv. 27«Avgust» unvoni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab voleybol jamoasi o‘yinchilar kim qayerda o‘ynashi haqida tortishgani uchun yutqazib turdi. Murabbiy har o‘yindan oldin rollarni kelishib olishni so‘radi. Kelishmovchiliklar xotirjam hal qilingach, jamoa yaxshiroq o‘ynadi. Rimda ham fuqarolar o‘rtasidagi nizolar respublikani zaiflashtirgan.

Kim ishlatadi

Murabbiy jamoaning kelishib olishiga yordam beradi, o‘qituvchi o‘quvchilar o‘rtasidagi nizoni xotirjam hal qiladi, vositachi ikki tomonni tinglab, kelishuvga olib keladi.

Bugun sinab ko‘ring

Shu hafta bo‘lgan kichik kelishmovchilikni eslang va ikki tomon uni xotirjam hal qilishi mumkin bo‘lgan ikkita yo‘lni yozing.

Namunalar
Sezar: Rubikon (49) → diktator → o‘ldirildi (44).
Oktavian: Aksiy (31) → Misr (30) → «Avgust» (27).
Sinfda faoliyat

«Sezar qaror qiladi»: sinf Rubikon oldida turgan Sezar maslahatini «Senat» va «askarlar» bo‘lib muhokama qiladi.

Mashq
1
Respublika nima uchun qulagan?
2
Rubikondan o‘tish nimani anglatgan?
3
Yuliy Sezar qachon va qanday o‘ldirilgan?
4
Oktavian qachon Avgust unvonini olgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSahna gulchambarini ta’mirlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →