ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Yunon madaniyati, olimlari va mutafakkirlari

Darslar 29–30 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
29

Qadimgi Yunoniston madaniyati

Darslik: 107–110-betlar
MaqsadGomer dostonlari, Troya haqidagi rivoyat, yunon teatri, haykaltaroshlik va me’morchilikni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Gomer · Homertragediya · tragedykomediya · comedyFidiy · Phidias
Tushuntirish

Yunon shoiri Gomerga «Iliada» va «Odisseya» dostonlari mansub; ular Troya urushi haqidagi rivoyatlarga asoslangan. Rivoyatga ko‘ra, Troya podshosining o‘g‘li Paris Sparta podshosining rafiqasi Yelenani olib ketgan va yunonlar Troyaga qarshi urush boshlagan. «Iliada» urushning so‘nggi, o‘ninchi yili voqealarini hikoya qiladi, bosh qahramoni Axilles. Yog‘och ot haqidagi hiyla keyingi bayonlarda (jumladan, «Odisseya»da eslab o‘tiladi, to‘liq Vergiliyning «Eneida»sida bayon qilingan) ma’lum; «Troya oti» va «Axilles tovoni» iboralari bugun ham ishlatiladi. XIX asrda nemis olimi Genrix Shliman Turkiyadagi Hisorlik tepaligida qazish olib, Troya xarobalarini topdi. Yunonistonda teatr taxminan 2,5 ming yil avval paydo bo‘lgan; tomoshalar bayramlarda o‘tkazilgan, rollarni erkaklar niqoblar kiyib ijro etgan. Fojiali pyesalar tragediya (Sofokl — «Shoh Edip», «Antigona»), kulgili pyesalar komediya (Aristofan) deyilgan. Ibodatxonalar toshdan, mashhuri — Afinadagi Parfenon marmardan qurilgan. Haykaltarosh Fidiy Parfenon qurilishiga rahbarlik qilgan; uning Olimpiyadagi Zevs haykali dunyoning yetti mo‘jizasidan biri sanalgan.

Hozirgi chegaralarTroya (Xisorlik)SpartaTurkiyaGretsiya
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab bayramida drama to‘garagi avval kulgili, so‘ng g‘amgin spektakl qo‘ydi. Birinchisida tomoshabinlar kuldi, ikkinchisida jim qoldi; ikkala turi ham hayotning bir tomonini ko‘rsatdi. Qadimgi yunon teatrida ham ikki xil asar bo‘lgan: g‘amgin asarlar tragediya, kulgililari komediya deyilgan.

Kim ishlatadi

Aktyor sahnada rolni ijro etadi, dramaturg pyesa yozadi, rejissyor spektaklni tayyorlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bilgan bitta kino yoki ertagingizni tanlab, u kulgilimi yoki g‘amginmi yozing va nega shunday ekanini bir gapda tushuntiring.

Namunalar
«Troya oti» — xosiyatsiz, ichida xavf yashiringan sovg‘a ma’nosida; «Axilles tovoni» — nozik, zaif joy.
Tragediya (fojia) ⟷ komediya (kulgi): Sofokl ⟷ Aristofan.
Sinfda faoliyat

«Niqob teatri»: bolalar qog‘ozdan quvnoq va qayg‘uli niqob yasab, qisqa sahnani ijro etadi.

Mashq
1
Gomerning ikki dostonini ayting.
2
Genrix Shliman nimani topdi?
3
Tragediya va komediyaning farqi nima? Mualliflarni ayting.
4
Nima uchun yunon teatrida aktyorlar niqob kiygan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘l yuvish xonasi uchun suvHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →