ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Old Osiyo davlatlari

Darslar 14 · 1 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
14

Old Osiyo davlatlari

Darslik: 53–56-betlar
MaqsadOssuriya, Xett, Mitanni, Urartu, Finikiya va Falastin davlatlarining joylashuvi, qisqa tarixi va mashhur yutuqlarini bilish.
Yangi so‘zlar
Ossuriya · AssyriaNineviya · NinevehFinikiya · Phoeniciaalifbo · alphabet
Tushuntirish

Mil. avv. II ming yillikda Old Osiyoda Ossuriya, Xett, Mitanni kabi davlatlar va Finikiya shahar-davlatlari shakllana boshladi. Ossuriya Dajla va Frot yuqori oqimida paydo bo‘lgan; poytaxti avval Oshshur, keyin Nineviya. Ossuriyaliklar kuchli qo‘shin bilan qo‘shni yerlarni zabt etib, o‘lpon yig‘gan. Podsho Oshshurbanapal (mil. avv. VII asr) Nineviyada mixxatli loy taxtachalardan iborat ulkan kutubxona to‘plagan. Nineviya mil. avv. 612-yilda Bobil va Midiya qo‘shinlari tomonidan egallanib, Ossuriya davlati tugadi (so‘nggi qoldiqlar 605-yilgacha). Xettlar Kichik Osiyoda (hozirgi Turkiya) o‘z davlatini tuzdi, poytaxti Xattusa edi; ular jangovar aravalar va temir qurollardan foydalangan. Mil. avv. XII asr boshlarida davlat «dengiz xalqlari» va boshqa dushmanlar zarbasidan qulagan. Hozirgi Suriya hududida Mitanni qudratli otliq qo‘shinga ega edi. Urartu davlati (poytaxti Tushpa) Van ko‘li atrofida, hozirgi Turkiya sharqi va Armaniston hududida joylashgan, mil. avv. IX–VIII asrlarda gullab-yashnagan. Finikiya O‘rtayer dengizi sharqiy sohilida (hozirgi Livan) bo‘lib, Tir, Sidon, Ugarit kabi savdo shaharlari bilan mashhur edi. Mil. avv. XI–X asrlarda finikiyaliklar 22 undosh harfli alifbo yaratdi; yunonlar uni qabul qilib, unli harflarni qo‘shdi. Falastinda mil. avv. XI asrda Isroil podsholigi paydo bo‘ldi. Yahudiylarning diniy kitoblari «Bibliya»ga («kitob» ma’nosida) jamlangan.

Hozirgi chegaralarAshshurNineviyaXattusaTushpaTir (Fenikiya)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonachisi kitoblarni mavzu bo‘yicha qo‘yib, javonlarga yorliq yopishtirdi. Fazo haqida kitob izlagan o‘quvchi uni bir daqiqada topdi. Ossuriya shohi ham loy lavhalardan ulkan kutubxona to‘plagan edi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachi kitoblarni tasniflaydi, arxivchi hujjatlarni saqlaydi, ma’lumotlar bazasi mutaxassisi elektron yozuvlarni tartibga soladi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi o‘nta narsani (kitob, o‘yinchoq, idish) guruhlarga bo‘ling va har guruhga nom yozing. Keyin boshqa odam biror narsani guruh nomiga qarab topa oladimi, sinab ko‘ring.

Namunalar
Alifbo yo‘li: Finikiya (22 undosh) → yunonlar (unli harflar qo‘shildi) → boshqa alifbolar.
Oshshurbanapal kutubxonasi — loy taxtachalarga mixxat bilan yozilgan matnlar; olimlar uchun muhim manba.
Sinfda faoliyat

«Xaritada Old Osiyo»: bolalar xaritadan Ossuriya, Xett, Finikiya va Urartu hududlarini topib rangli qalam bilan belgilaydi.

Mashq
1
Ossuriyaning ikki poytaxtini ayting.
2
Oshshurbanapal nimasi bilan mashhur?
3
Finikiyaliklarning tarixga qo‘shgan eng katta hissasi nima?
4
Nima uchun Ossuriya yirik davlatga aylandi, lekin keyin quladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSayohat ovqati rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →