Qadimgi Xorazm, Qang‘ va Davan davlati

Kitobga ko‘ra, mil. avv. IV asrda Xorazm Ahamoniylar davlatidan ajralib mustaqil bo‘ldi va Aleksandr hamda salavkiylar davrida ham mustaqil qoldi. Xo‘jalik asosi dehqonchilik bo‘lgan. Xorazmda shaharsozlik mil. avv. VII asrdan boshlangan (Ko‘zaliqir); katta qal’alar — Qal’aliqir, Jonbosqal’a, Qo‘yqirilganqal’a (aylana shaklidagi mustahkam ibodatxona) mashhur. Milodiy II–III asrlarda Tuproqqal’a shahri qurilgan: u qudratli devorlar bilan o‘ralgan, markaziy ko‘chasi va mahallalari bo‘lgan, saroyi devorlari shohlar, sozandalar va hayvonlar tasviri bilan bezatilgan, zalda bo‘yalgan loy haykallar turgan. Xorazmda hunarmandchilik (kulolchilik, qurol, zargarlik) rivojlangan, mil. avv. I asr va milodiy dastlabki asrlarda kumush va mis tangalar zarb qilingan; mahalliy yozuv va milodiy I asrda ishlab chiqilgan mahalliy taqvim VIII asrgacha ishlatilgan. Qang‘ davlati (xitoy manbalarida Qangyuy) taxminan mil. avv. III asrda Toshkent vohasi va Sirdaryo bo‘ylarida vujudga kelgan; uning hududidan Buyuk Ipak yo‘lining shimoliy tarmog‘i o‘tgan, hukmdorlari o‘z tangalarini zarb qilgan; milodiy III asrda u parchalangan. Davan davlati Farg‘ona vodiysida (mil. avv. III asr – milodiy III asr) bo‘lgan; unda sholi, bug‘doy, uzum yetishtirilgan. Xitoy hukmdorlari Farg‘onaning chopqir, baquvvat zotli otlarini «samoviy otlar» deb qadrlagan va ular uchun Davanga yurish qilgan (mil. avv. 104–101-yillar), ammo davlatni bo‘ysundira olmagan.