ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Qullar va gladiatorlar

Darslar 42 · 1 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
42

Qullar va gladiatorlar

Darslik: 160–163-betlar
MaqsadRimda quldorlik, kolonlar, gladiatorlar o‘yinlari va Spartak qo‘zg‘olonini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
qul · slavekolon · colonus (tenant farmer)gladiator · gladiatorKolizey · Colosseum
Tushuntirish

Rim g‘alabalari natijasida asirlar qul qilib sotilgan va qullar soni juda oshgan. Qul egasining mulki hisoblangan, qonunlar uni himoya qilmagan. Qullar mehnatga manfaatdor emas edi, shuning uchun ularning mehnati unumsiz bo‘lib qoldi. Ko‘p yer egalari yerni mayda bo‘laklarga bo‘lib, erkin kambag‘allarga — kolonlarga ijaraga bera boshladi; kolon hosilning bir qismini yer egasiga bergan. Ba’zi qullar «kulbali» bo‘lib, o‘z uyi va yeri bilan yashagan. Rimliklar gladiatorlar jangini sevib tomosha qilgan; gladiatorlar aksari qullar yoki asirlar bo‘lib, amfiteatrlarda jang qilgan. Eng katta amfiteatr — Kolizey (milodiy 80-yilda ochilgan), unga taxminan 50 ming tomoshabin sig‘gan va u bugun ham saqlangan. Mil. avv. 73–71-yillarda frakiyalik gladiator Spartak Kapuyadagi gladiatorlar maktabidan qochib, qo‘zg‘olon ko‘tardi. Unga o‘n minglab qullar qo‘shildi, Vezuviy tog‘ida turgan qo‘shinni yengdi. Keyin ixtilof chiqdi; sarkarda Krass qo‘shini mil. avv. 71-yilda qo‘zg‘olonchilarni mag‘lub etdi, Spartak jangda halok bo‘ldi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalla hashari kuni ko‘ngillilarga qo‘lqop berildi, ish o‘rtasida soyada dam olishdi va kelishilgan vaqt tugagach ketishlari mumkin edi. Ish o‘z vaqtida tugadi va odamlar keyingi safar ham keldi. Rimdagi qullar bunday tanlovga ega bo‘lmagan.

Kim ishlatadi

Mehnat inspektori adolatli ish sharoitini nazorat qiladi, ko‘ngillilar koordinatori hashar ishini tashkil qiladi, mehnat shifokori ish joyidagi salomatlik xavfini baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror katta odamdan uning ish yoki o‘qish joyida odamlarni himoya qiladigan yoki adolatli munosabatni ta’minlaydigan bitta qoidani so‘rab, bir gapda yozib qo‘ying.

Namunalar
Kolon: ijarachi dehqon; kulbali qul: o‘z uyi va yeri bor qul.
Spartak: Kapuya → Vezuviy → Krass bilan jang (71) → halok.
Sinfda faoliyat

«Spartak xaritada»: Kapuya, Vezuviy va Rimni xaritada topib, yo‘lni chizish.

Mashq
1
Qullar mehnati nima uchun foydasiz bo‘lib qoldi?
2
Kolonlar kimlar edi?
3
Kolizey haqida nimalarni bilasiz?
4
Spartak qo‘zg‘oloni qanday tugagan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo-buvilar uchun kitobchaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →