ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Aleksandr yurishi, Salavkiylar va Yunon-Baqtriya

Darslar 33–34 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
33

O‘rta Osiyo xalqlarining yunon-makedon istilochilariga qarshi kurashi

Darslik: 123–128-betlar
MaqsadO‘rta Osiyo xalqlarining qurol-yarog‘i, Aleksandr Makedonskiy istilosi, Spitaman qo‘zg‘oloni va uning oqibatlarini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Spitaman · SpitamenesMaroqanda · Maracanda (Samarkand)akinak · akinakes (short dagger)sagaris · sagaris (battle axe)
Tushuntirish

O‘rta Osiyo jangchilari sovut va dubulg‘a kiyib, xanjar (akinak), jangovar oybolta (sagaris), nayza va kamon bilan qurollangan; ular otda ham, piyoda ham jang qilgan, shaharlar esa burjli devorlar va xandaqlar bilan himoyalangan. Makedoniyalik Aleksandr mil. avv. 336-yilda 20 yoshida podsho bo‘ldi, mil. avv. 334-yilda Sharqqa yurish boshladi va mil. avv. 330-yilda ahamoniylarning oxirgi shohi Doro III ni mag‘lub etdi. Keyin O‘rta Osiyoga kirdi: Baqtriya satrapi Bess qochdi, Aleksandr Baqtrani oldi, mil. avv. 329-yilda Amudaryodan o‘tib Maroqandani (Samarqand) egalladi va Sirdaryo bo‘yida Xo‘jand yaqinida Aleksandriya Esxata («Chekka Aleksandriya») qal’asini qurdi. Mahalliy xalqlar qarshilik ko‘rsatdi: qo‘zg‘olonga so‘g‘diy yo‘lboshchisi Spitaman boshchilik qildi, unga baqtriyaliklar va saklar qo‘shildi. Spitaman Zarafshon (Politimet) yonida makedonlarga pistirma qo‘yib, ularning otryadini yo‘q qildi, lekin mil. avv. 328-yilda yengilib, chekinganida o‘ldirildi. Aleksandr So‘g‘d qal’alarini oldi va so‘g‘d zodagoni Oksiartning qizi Ravshanakka uylandi (mil. avv. 327). Bosqin 3 yil davom etdi, katta talafot va vayronagarchilik keltirdi, Xorazm, Toshkent vohasi va Farg‘ona mustaqil qoldi. Keyinchalik hunarmandchilik va savdo tiklandi, mahalliy va yunon madaniyati qo‘shilib ketdi.

SirdaryoAmudaryoHozirgi chegaralarBaktra (Balx)MarakandaAleksandriya EskhataO‘zbekiston
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola velosipedga minishdan oldin dubulg‘a taqdi va oyoq-qo‘lini himoyalovchi taqinchalarni tekshirdi. Bir kattasi yiqilib tushsa, bosh va tizza shikastlanmasligini aytdi. Qadimgi jangchilar ham dubulg‘a va sovut kiygan, himoya uchun shu fikr ishlagan.

Kim ishlatadi

Quruvchi ish paytida dubulg‘a kiyadi, xavfsizlik inspektori himoya vositalarini tekshiradi, sport kiyimi dizayneri yengil va mustahkam himoya o‘ylab topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda himoya vazifasini bajaradigan buyumlarni (dubulg‘a, qo‘lqop, xavfsizlik kamari, poyabzal) sanab, har biri nimani himoya qilishini yozing.

Namunalar
mil. avv. 336Podshomil. avv. 334Sharq yurishimil. avv. 330Doro III yengildimil. avv. 329Marakandamil. avv. 328Spitamen o‘ldirildimil. avv. 323Iskandar vafoti
Xronologiya: 336 podsho → 334 Sharqqa yurish → 330 Doro III yengildi → 329 Maroqanda → 328 Spitaman halok → 323 Aleksandr vafot.
Pistirma: Spitaman Politimet yonida makedon otryadini kutib olgan — mahalliy erning afzalligi.
Sinfda faoliyat

«Qurollar»: bolalar qog‘ozdan akinak, sagaris va kamon rasmini chizib, ularni ishlatilishiga qarab guruhlaydi (yaqin / uzoq masofa).

Mashq
1
Spitaman kim va qanday jasorat ko‘rsatdi?
2
Aleksandr O‘rta Osiyoda qaysi shaharlarni egalladi yoki qurdi?
3
Qaysi hududlar Aleksandrga bo‘ysunmadi?
4
Bosqinning salbiy va ijobiy oqibatlarini ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z dasturi: tartib va vaqtHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →