O‘rta Osiyo xalqlarining yunon-makedon istilochilariga qarshi kurashi
O‘rta Osiyo jangchilari sovut va dubulg‘a kiyib, xanjar (akinak), jangovar oybolta (sagaris), nayza va kamon bilan qurollangan; ular otda ham, piyoda ham jang qilgan, shaharlar esa burjli devorlar va xandaqlar bilan himoyalangan. Makedoniyalik Aleksandr mil. avv. 336-yilda 20 yoshida podsho bo‘ldi, mil. avv. 334-yilda Sharqqa yurish boshladi va mil. avv. 330-yilda ahamoniylarning oxirgi shohi Doro III ni mag‘lub etdi. Keyin O‘rta Osiyoga kirdi: Baqtriya satrapi Bess qochdi, Aleksandr Baqtrani oldi, mil. avv. 329-yilda Amudaryodan o‘tib Maroqandani (Samarqand) egalladi va Sirdaryo bo‘yida Xo‘jand yaqinida Aleksandriya Esxata («Chekka Aleksandriya») qal’asini qurdi. Mahalliy xalqlar qarshilik ko‘rsatdi: qo‘zg‘olonga so‘g‘diy yo‘lboshchisi Spitaman boshchilik qildi, unga baqtriyaliklar va saklar qo‘shildi. Spitaman Zarafshon (Politimet) yonida makedonlarga pistirma qo‘yib, ularning otryadini yo‘q qildi, lekin mil. avv. 328-yilda yengilib, chekinganida o‘ldirildi. Aleksandr So‘g‘d qal’alarini oldi va so‘g‘d zodagoni Oksiartning qizi Ravshanakka uylandi (mil. avv. 327). Bosqin 3 yil davom etdi, katta talafot va vayronagarchilik keltirdi, Xorazm, Toshkent vohasi va Farg‘ona mustaqil qoldi. Keyinchalik hunarmandchilik va savdo tiklandi, mahalliy va yunon madaniyati qo‘shilib ketdi.
«Qurollar»: bolalar qog‘ozdan akinak, sagaris va kamon rasmini chizib, ularni ishlatilishiga qarab guruhlaydi (yaqin / uzoq masofa).