Yunonistonning Makedoniya tomonidan bosib olinishi
Yunon shahar-davlatlari bir-biri bilan urushib zaiflashgan paytda shimoldagi Makedoniya podshosi Filipp II (mil. avv. 359–336) kuchli qo‘shin tuzdi. Uning piyoda askarlari zich falangada, 16 qatorgacha saf tortib, uzun nayzalar bilan jang qilgan; qanotlarini otliqlar himoya qilgan. Mashhur notiq Demosfen Afinada va boshqa shaharlarda yunonlarni birlashib makedonlarga qarshi kurashishga chaqirdi. Afina, Fiva va boshqa shaharlar ittifoq tuzdi. Mil. avv. 338-yilda Beotiyadagi Xeroniya yonida hal qiluvchi jang bo‘ldi: Filipp II ning o‘g‘li, o‘sha paytda 18 yoshli Aleksandr boshchiligidagi suvoriylar zarbasi bilan yunon qo‘shini yengildi. Shundan keyin Yunoniston Makedoniya hukmronligi ostiga tushdi. Mil. avv. 337-yilda Spartadan boshqa shaharlar vakillari Korinfda yig‘ilib, Makedoniya boshchiligida forslarga qarshi yurish uchun yunon shaharlari ittifoqini tuzdi; ular o‘zaro urushmaslikka kelishdi. Biroq Filipp II fors yurishini amalga oshirmasdan mil. avv. 336-yilda o‘ldirildi va taxtga o‘g‘li Aleksandr o‘tirdi.
«Falanga»: sinf 3 qatorli safda yurib, qo‘llarida qog‘oz «nayzalar» bilan falanga qanday ishlashini sinab ko‘radi.