Afinada demokratiya

Afinada markaziy maydon — agora xalq yig‘ini joyi bo‘lgan. Fuqarolar muhim masalalarni ochiq muhokama qilib, ovoz berish bilan qaror qilgan. Bunday boshqaruv demokratiya, ya’ni «xalq hokimiyati» deyiladi («demos» — xalq, «kratos» — hokimiyat). Dastlab hokimiyat zodagonlar qo‘lida bo‘lgan: Oqsoqollar kengashi hokimlar va sudyalarni saylagan. Oddiy xalq zodagonlar foydasiga ishlagani sababli nizolar kelib chiqqan. Mil. avv. 621-yilda Drakont qonunlarni yozib chiqdi, ular juda qattiq edi (arzimas jinoyat uchun ham o‘lim jazosi). Mil. avv. 594-yilda Solon dehqonlarning qarzlarini bekor qildi, qarz uchun qul qilishni taqiqladi va davlatni boshqarishda xalqning ishtirokini kengaytirdi; keyingi islohotlar (mil. avv. VI asr oxiri) demokratiyani mustahkamladi. Faqat erkak fuqarolar ovoz bera olgan; ayollar, meteklar va qullar qatnashmagan. Xalq majlisi qonunlarni tasdiqlagan, har yili saylanadigan Beshyuzlar kengashi joriy ishlarni hal qilgan, xalq sudi ham muhim organ edi. Mil. avv. 443–429-yillarda Perikl strateg etib qayta-qayta saylandi; uning davrida Afina eng qudratli bo‘ldi, Akropolda Parfenon (iloha Afina ibodatxonasi) qurildi, mansabdorlarga ish haqi to‘lana boshladi. Bu davr «Perikl asri» deyiladi.