O‘zbekiston hududidagi ilk davlatlar
Yozma manbalarga ko‘ra, mil. avv. VII–VI asrlarda hozirgi O‘zbekiston va qo‘shni hududlarda so‘g‘diylar, baqtriyaliklar, xorazmliklar hamda sak va massaget qabilalari yashagan. So‘g‘diylar Zarafshon va Qashqadaryo vohalarida (So‘g‘diyona), xorazmliklar Amudaryoning quyi oqimida (Xorasmiya), baqtriyaliklar Surxon vohasi va qo‘shni yerlarda (Baqtriya) joylashgan. Saklar va massagetlar cho‘l va tog‘li yerlarda ko‘chmanchi chorvador bo‘lgan: ot, tuya, qo‘y va echki boqqan. Saklar bir necha guruhga bo‘lingan: o‘tkir uchli qalpoq kiyganlari (tigraxauda) hozirgi Toshkent viloyati va janubiy Qozog‘iston yerlarida, muqaddas ichimlikka (xaumaga) sig‘inuvchilari Pomir va Farg‘onada yashagan. O‘troq aholi sun’iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo bilan shug‘ullangan. Mil. avv. VII–VI asrlarda Afrosiyob (Samarqand), Yerqo‘rg‘on va Uzunqir (Qashqadaryo vohasi), Ko‘zaliqir (Xorazm), Qiziltepa (Surxondaryo) kabi shaharlar rivojlandi; ular mudofaa devorlari bilan o‘ralgan bo‘lib, qal’ada hokim saroyi turgan. Mil. avv. VII asrda Qadimgi Baqtriya davlati tashkil topdi; Marg‘iyona va So‘g‘d uning ta’sirida bo‘lgan. Xorazmda ham qadimiy davlat bo‘lgan. Bu shaharlarning yoshi 2700 yildan kam emas.
«Xaritada elatlar»: bolalar So‘g‘diyona, Baqtriya va Xorazm joylashuvini xaritada rangli qalamda belgilaydi.