Rim respublikasi
Respublika («xalq ishi») davrida Rimda oliy hokimiyat Xalq majlisi, Senat va saylangan mansabdorlar o‘rtasida taqsimlangan. Senat («oqsoqollar kengashi») taxminan 300 a’zodan iborat bo‘lib, qonunlar va davlat ishlarida katta ta’sirga ega bo‘lgan. Davlatni har yili saylanadigan ikki konsul boshqargan: ular sud qilgan, harbiy yurishlarda qo‘shinga qo‘mondonlik qilgan, bir-birining qarorini to‘xtata olgan. Xavfli paytda olti oygacha cheklanmagan hokimiyatga ega diktator tayinlangan. Aholi patritsiylar (qadimiy zodagon oilalar) va plebeylar (oddiy fuqarolar) ga bo‘lingan; dastlab oliy lavozimlar faqat patritsiylarga ochiq edi. Plebeylar kurashi natijasida xalq tribunlari lavozimi joriy etilgan; tribun «veto» («taqiqlayman») deb mansabdor qarorini to‘xtata olishi mumkin edi. Qonunlar dastlab og‘zaki bo‘lgan; plebeylar talabi bilan mil. avv. 451–450-yillarda «12 jadval qonunlari» yozib, Forumga qo‘yildi. Ular xususiy mulkni himoya qilgan, biroq tengsizlikni ham saqlab qolgan. Mil. avv. 287-yilga kelib plebeylar qarorlari butun xalq uchun majburiy bo‘ldi. Qonunlar qullarga taalluqli emas edi.
Sinfdagi navbatchilik har hafta boshqa o‘quvchiga o‘tadi, shu sababli hech kim doim boshliq bo‘lib qolmaydi. Har kim bir marta sinfni boshqarib ko‘radi va qiyinchiligini tushunadi. Rimdagi konsullar ham bir yilga saylangan, vakolat bir kishida uzoq to‘planmasin deb.
Klub raisi belgilangan muddatga saylanadi, jamoat tashkilotlarida lavozimlar navbat bilan almashadi, ish guruhi rahbari loyiha uchun muddatga tayinlanadi.
Oilada bir haftalik uy ishlarini navbat bilan bo‘lishish jadvalini chizib, kimning qaysi kuni nima qilishini yozing.
«Senat majlisi»: sinf konsul, tribun va senatorlarga bo‘linib, bitta taklif ustida bahslashadi.