ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Qadimgi dunyo tarixiga kirish. Tarixni o‘rganish manbalari

Darslar 1–2 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
1

Kirish

Darslik: 5–7-betlar
MaqsadQadimgi dunyo tarixi qaysi davrni qamrab olishini, sivilizatsiya va yordamchi fanlar (arxeologiya, epigrafika, numizmatika) nimaligini tushunish.
Yangi so‘zlar
sivilizatsiya · civilizationarxeologiya · archaeologyepigrafika · epigraphy (study of inscriptions)numizmatika · numismatics (study of coins)
Tushuntirish

Qadimgi dunyo tarixi odam paydo bo‘lgan davrdan to milodiy 476-yilda G‘arbiy Rim imperiyasi qulaguniga qadar bo‘lgan voqealarni o‘z ichiga oladi. Olimlar shaharlar, yozuv va davlatlar vujudga kelgan va rivojlangan davrni ilk sivilizatsiya deb ataydilar. Dastlabki sivilizatsiyalar Qadimgi Sharqda, keyin Yunonistondagi Krit orolida paydo bo‘lgan; O‘zbekiston hududida ham qadimgi sivilizatsiya markazlari bo‘lgan. Qadimgi tarix arxeologik topilmalar va yozma manbalar asosida o‘rganiladi. Qadimiy bitiklarni epigrafika, tangalarni numizmatika fani o‘rganadi. Bu yilda siz Misr, Mesopotamiya, Hindiston, Xitoy, Yunoniston, Rim va O‘rta Osiyo tarixi bilan tanishasiz.

FanNimani o‘rganadi
Arxeologiyaqazishmalarda topilgan buyumlar
Epigrafikaqadimiy bitiklar
Numizmatikatangalar
300020001000010002000eramizdan avvaleramizdan keyin3000 e. a.

3000 e. a. → XXX asr e. a. · III ming yillik

Bizning kunimizdan: 5025 yil oldin

Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab o‘quvchilari o‘lkashunoslik muzeyiga bordi. Sopol ko‘za yonidagi yozuvda uning qayerdan va yer qatlamining qaysi chuqurligidan topilgani ko‘rsatilgan edi. Gid ko‘zaning shakli va shu yozuvga qarab, qadimda odamlar qanday yashagani haqida gapirib berdi.

Kim ishlatadi

Muzey xodimi buyumlarni saqlaydi va tushuntiradi, arxeolog yer ostidan topilganlarni o‘rganadi, tarix o‘qituvchisi esa dalillarni bolalarga yetkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab sumkangizdagi narsalarga arxeolog ko‘zi bilan qarang va begona odam o‘quvchining kuni haqida taxmin qila oladigan uchta narsani yozib qo‘ying.

Namunalar
Hozirgi chegaralarPiramidalarBobilMohenjo-daroPersepolis
Misr piramidalari, Bobil, Moxenjodaro, Persepol — qadimgi sivilizatsiyalarning mashhur yodgorliklari.
Qadimgi yozuvli sopol parcha — epigrafika o‘rganadi; qadimgi tanga — numizmatika o‘rganadi.
Sinfda faoliyat

«Tarix burchagi»: o‘qituvchi tanga, sopol parchasi va yozuvli rasm ko‘rsatadi; bolalar ularni qaysi fan o‘rganishini topadi.

Mashq
1
Qadimgi dunyo tarixi qaysi yilgacha davom etadi?
2
Sivilizatsiyaning uchta asosiy belgisini ayting.
3
Tangalarni qaysi fan o‘rganadi, qadimiy bitiklarnichi?
4
Nima uchun qadimgi odamlar yaratgan narsalar bugun ham muhim?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYosh tadqiqotchilar klubiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →