ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Rimning O‘rtayer dengizida hukmronligi

Darslar 41 · 1 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
41

O‘rtayer dengizida hukmronlik uchun kurash

Darslik: 155–159-betlar
MaqsadRim armiyasi, Puni urushlari va provinsiyalar tizimini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
legion · legionPuni urushlari · the Punic WarsGannibal · Hannibalprovinsiya · province
Tushuntirish

Rim armiyasi legionlarga bo‘lingan: senturiya (taxminan 80 jangchi), kogorta va 10 kogortadan iborat legion. Askarlar yaxshi o‘qitilgan, uzoq muddat xizmat qilgan, yo‘llar qurgan, qal’alar tikkan. Mil. avv. III asr o‘rtalariga kelib Rim butun Italiyani o‘ziga bo‘ysundirdi. Shimoliy Afrikadagi qudratli savdo davlati Karfagen bilan raqobat Puni urushlariga olib keldi (rimliklar karfagenliklarni «punlar» deb atagan). Birinchi urush (mil. avv. 264–241) Sitsiliya uchun bo‘lib, Rim g‘alabasi bilan tugadi. Ikkinchi urushda (218–201) Karfagen sarkardasi Gannibal Ispaniyadan Alp tog‘lari orqali Italiyaga kirdi va mil. avv. 216-yilda Kann jangida rimliklarni qattiq mag‘lub etdi. Ammo Rim taslim bo‘lmadi; sarkarda Ssipion Afrikaga yurish qildi va mil. avv. 202-yilda Zama yonidagi jangda Gannibalni yengdi. Uchinchi urushda (149–146) Karfagen qamal qilinib, mil. avv. 146-yilda vayron etildi. Bosib olingan yerlar — provinsiyalar (Sitsiliya, Sardiniya, Korsika, Ispaniya) ni prokonsullar boshqargan; g‘olib sarkarda Rimda triumf bilan kutib olingan.

I: 264–241II: 218–201III: 149–146mil. avv. 216Kannlarmil. avv. 202Zama
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Oila mashinada ketayotib, yo‘l bo‘ylab kilometr ko‘rsatkichlarini sanadi va ikki shahar orasidagi masofani bildi. Bunday yo‘llar kimdir qurgani uchun bor. Qadimgi Rimda askarlar jang qilish bilan birga yo‘l va qal’alar ham qurgan.

Kim ishlatadi

Yo‘l muhandisi yo‘l qurilishini loyihalaydi, geodezist masofani o‘lchaydi, haydovchi yo‘l belgilariga qarab manzilga boradi.

Bugun sinab ko‘ring

Xaritada ikki shaharni tanlab, ip bilan ular orasidagi masofani o‘lchang va xarita masshtabi bo‘yicha taxminiy kilometrini hisoblang.

Namunalar
Puni urushlari: 264–241 · 218–201 · 149–146 (mil. avv.).
GannibalHozirgi chegaralarIspaniyaKarfagenKannlar
Gannibal: Ispaniya → Alp → Kann (216) → Zama (202, mag‘lub).
Sinfda faoliyat

«Gannibal yo‘li»: xaritada Ispaniyadan Italiyagacha yo‘lni chizib, Kann va Zamani belgilang.

Mashq
1
Legion nimalardan tashkil topgan?
2
Puni urushlari nima uchun boshlangan?
3
Kann va Zama janglarini qaysi yillarda va kim yutgan?
4
Provinsiya nima? Uni kim boshqargan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOvqatlantirgich navbatiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →