ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Yunon polislari: Afina, Sparta va koloniyalar

Darslar 23–24 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
23

Qadimgi Yunonistonning yuksalishi

Darslik: 86–90-betlar
MaqsadPolis tushunchasini, Afina va Spartaning tuzilishi hamda ta’lim-tarbiyasini taqqoslash.
Yangi so‘zlar
polis · polis (city-state)goplit · hoplite (heavily armed soldier)falanga · phalanxilotlar · helots (Spartan state serfs)
Tushuntirish

Yunon shaharlarining ko‘pchiligi bir necha manzilgohning birlashuvidan tashkil topgan va «polis» (shahar-davlat) deyilgan. Har bir polisning o‘z qo‘shini bo‘lgan; polislar tez-tez urushgan. Qo‘shinning asosini og‘ir qurollangan askarlar — goplitlar tashkil etgan; ular zich saflarda — falangada jang qilgan. Afina Attika yarimorolida, Akropol (Yuqori shahar) atrofida shakllangan. Aholi uch guruhga bo‘lingan: fuqarolar, chet elliklar (meteklar) va qullar; faqat fuqarolar to‘liq huquqqa ega bo‘lgan. Afinada davlat maktablari bo‘lmagan: ota-onalar o‘g‘il bolalarini pedagog kuzatuvida pullik o‘qitgan; 7 yoshdan yozish va hisob, keyin gimnastika maktabi — palestra, 14 yoshdan sport, harbiy ish o‘rgatilgan. Mil. avv. XII asrda Janubiy Yunonistonda (Lakonika) doriylar Sparta shahar-davlatiga asos soldi. Spartaliklar mahalliy aholini — ilotlarni — qulga aylantirgan, erkin lekin huquqsiz perieklar ham bo‘lgan. Sparta harbiy lagerga o‘xshab qolgan: bolalar qattiq harbiy tarbiya olgan, 20 yoshdan qo‘shin xizmatiga qabul qilingan; savdo va san’at sust bo‘lgan.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda har bir sinfning o‘z e’lonlar taxtasi va burchagi bor, sinf kichik masalalarni o‘zi hal qiladi. Ammo hamma sinflar maktabning umumiy qoidalariga ham bo‘ysunadi. Qadimgi yunon polisi ham o‘z qo‘shini bor, o‘z ishlarini o‘zi hal qiladigan shahar edi.

Kim ishlatadi

Maktab kengashi umumiy qoidalarni belgilaydi, sinf sardori sinf ishlarini yuritadi, shahar hokimligi xodimi mahalliy masalalarni hal qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingiz o‘zi hal qiladigan ikkita masalani va butun maktabga tegishli ikkita masalani yozing.

Namunalar
«Pedagog» — yunoncha «bolani yo‘lda kuzatib boruvchi»; bugungi o‘qituvchi ma’nosiga o‘tgan.
AfinaSparta
fuqarolarspartaliklar
metoklarperieklar
qullarilotlar
Afina: boy fuqaro, metek, qul. Sparta: spartalik, periek, ilot.
Sinfda faoliyat

«Afina yoki Sparta?»: o‘qituvchi gaplar aytadi (sport va she’riyat, qattiq intizom); bolalar shaharni topadi.

Mashq
1
Polis nima va uning belgilari nimalar?
2
Falanga nima?
3
Afina aholisi qaysi uch guruhga bo‘lingan?
4
Afina va Spartaning bolalarga ta’lim berishidagi asosiy farqni tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuproq qopi tokchagaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →