Qadimgi Italiya va Rimning vujudga kelishi

Italiya O‘rtayer dengizining markaziy qismiga cho‘zilgan etik shaklidagi yarimorol bo‘lib, uni Apennin tog‘lari uzunasiga kesib o‘tadi. Iqlimi iliq, tuprog‘i unumdor, shu sababli dehqonchilik, uzumchilik va zaytunchilik rivojlangan. Mil. avv. I ming yillik boshlarida bu yerda lotinlar, etrusklar va boshqa qabilalar yashagan. Shimoliy-g‘arbdagi etrusklar o‘n ikkita shahar-davlat ittifoqini tuzgan, temir va mis qazigan, dengizda savdo qilgan; rimliklar ulardan ko‘p narsani, jumladan, ayrim marosim va qurilish usullarini o‘rgangan. «Italiya» nomining kelib chiqishi haqida turli taxminlar bor. Rim Tibr daryosi bo‘yidagi yetti tepalik atrofida paydo bo‘lgan; an’anaga ko‘ra, uni mil. avv. 753-yilda Romul asos solgan. Rivoyatga ko‘ra, Romul va uning egizagi Remni ona bo‘ri emizib boqqan; shu sababli Ona bo‘ri Rimning timsoliga aylangan. Rivoyat tarixiy hujjat emas, arxeologik izlar esa shaharning asta-sekin o‘sganini ko‘rsatadi. An’anaga ko‘ra, Rimda dastlab podsholar hukmronlik qilgan, ularning oxirgisi Tarkviniy Mag‘rur xalq noroziligi tufayli haydalgan va mil. avv. 509-yilda respublika e’lon qilingan.