Eneolit va bronza davri
Neolit oxirida odamlar misdan mehnat qurollari yasashga o‘tdi. Mis va tosh qurollar birga ishlatilgan davr eneolit — mis-tosh asri deyiladi; kitobda u mil. avv. 4–3-ming yillik o‘rtalariga to‘g‘ri keladi. Bu davrda Qadimgi Sharqda ilk shahar va davlatlar paydo bo‘ldi, O‘rta Osiyo janubida sun’iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik vujudga keldi. Misni qalay bilan qo‘shib eritib, undan qattiqroq metall — bronza olindi; u mil. avv. 3-ming yillik o‘rtalaridan asosiy ashyoga aylandi. Bronza omoch va qurollar dehqonchilikni kengaytirdi, chorvachilik ajralib chiqa boshladi. Dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilikda erkaklar mehnatining ahamiyati oshgani sayin oilada ularning mavqei kuchaydi; qarindoshlik ota tomondan hisoblanadigan patriarxat shakllandi. Bronza davri yodgorliklari: Zamonbobo (Buxoro viloyati), Sopollitepa (Surxondaryo, Muzrabod tumani) va ilk shahar alomatlari bor Jarqo‘ton (Sherobod yaqinida). Bu davrda kulolchilik charxi va g‘ildirak kashf etilib, dastlabki aravalar paydo bo‘ldi.
«Mis yoki bronza?»: o‘qituvchi xususiyatlarni aytadi (yumshoqroq, qalay qo‘shiladi, qattiq), bolalar to‘g‘ri ashyoni topadi.