ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Respublikaning qulashi va imperiyaning zavoli

Darslar 43–44 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
44

Rim imperiyasining qulashi va zavolga yuz tutishi

Darslik: 168–171-betlar
MaqsadRim imperiyasining bo‘linishi va G‘arbiy Rimning qulashini voqealar ketma-ketligida bayon qilish.
Yangi so‘zlar
varvarlar · “barbarians”Konstantinopol · ConstantinopleAlarix · AlaricOdoakr · Odoacer
Tushuntirish

Milodiy III asrda imperiyada inqiroz kuchaydi: imperatorlar tez-tez almashdi, chegaralarga german qabilalari bosim o‘tkazdi. Rimliklar ularni «varvarlar» deb atagan. Imperator Konstantin 330-yilda Bosfor bo‘g‘ozidagi Vizantiy shahrini poytaxtga aylantirdi; shahar Konstantinopol deb ataldi. Milodiy 395-yilda imperator Feodosiy vafotidan so‘ng imperiya G‘arbiy va Sharqiy qismlarga bo‘lindi. Sharqiy qism keyinchalik Vizantiya nomi bilan mashhur bo‘ldi va yana ming yil turdi. G‘arbiy qism zaiflashdi. 410-yilda Alarix boshchiligidagi gotlar Rimni egallab, taladi: shahar vayron qilinmagan, ammo bu voqea imperiyaning tanazzulini ko‘rsatgan zarba bo‘ldi. 452-yilda Attila boshchiligidagi xunnlar Italiyaga bostirib kirdi, 455-yilda vandallar Rimni ikki hafta taladi. 476-yilda german yollanma qo‘shinlarining sarkardasi Odoakr so‘nggi G‘arbiy imperator Romul Avgustulni taxtdan tushirdi. Bu sana G‘arbiy Rim imperiyasining oxiri va odatda qadimgi dunyo tarixi hamda o‘rta asrlar chegarasi sifatida olinadi.

G‘arbiy: 476gachaSharqiy(Vizantiya):yana ming yilRim imperiyasi(395)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mashhur kutubxona uzoq mahallalardagi o‘quvchilar qatnashi qiyinligi uchun yangi filial ochdi. Har filial o‘z xodimlari bilan ishlaydi, lekin umumiy qoida bo‘yicha. Juda katta tashkilotni bir markazdan boshqarish qiyin bo‘lgani uchun Rim ham ikkiga bo‘lingan.

Kim ishlatadi

Bank yoki do‘kon tarmog‘i rahbari yangi filial ochish joyini tanlaydi, shahar rejalashtiruvchisi xizmatlarni mahallalarga bo‘ladi, ma’mur ikki bo‘linma ishini kelishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Mahallangiz xaritasini chizib, yana bitta umumiy foydali joy (masalan, kutubxona yoki sport maydoni) qayerda kerakligini belgilang va sababini yozing.

Namunalar
330 poytaxt → 395 bo‘linish → 410 Alarix → 452 Attila → 455 vandallar → 476 Odoakr.
Konstantinopol = Vizantiy + Konstantin nomi.
Sinfda faoliyat

«Zanjir»: bolalar sanalarni qog‘ozga yozib, to‘g‘ri tartibda saf tortadi.

Mashq
1
Rim imperiyasi qachon va nima uchun ikkiga bo‘lingan?
2
Alarix Rimni qachon egallagan?
3
Attila kim va u qachon Italiyaga bostirib kirgan?
4
G‘arbiy Rim imperiyasi qachon va kim tomonidan tugatilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSahna gulchambarini ta’mirlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →