☰ Mundarija · Tarix

Antik tarixning boshlanishi: Yunonistonning tabiati va ilk sivilizatsiyalar

Darslar 22 · 1 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
22

Antik tarixning boshlanishi

Darslik: 84–85-betlar
MaqsadYunonistonning geografik o‘rnini, Minoy va Miken sivilizatsiyalarini hamda yunonlarning dengiz sayohatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Ellada · Hellas (Greece)Peloponnes · the PeloponneseMinoy sivilizatsiyasi · Minoan civilizationOykumena · the inhabited world (ecumene)
Tushuntirish

Qadimgi Yunoniston Bolqon yarimoroli janubi, Peloponnes yarimoroli va Egey dengizidagi ko‘plab orollarni o‘z ichiga olgan. Hududning taxminan uchdan bir qismi tog‘lardan iborat; eng baland tog‘i — Olimp. Unumdor yerlar faqat vodiylarda bo‘lgan, yunonlar dehqonchilik, chorvachilik, keyinroq dengizchilik va savdo bilan shug‘ullangan. Mil. avv. II ming yillikda Krit orolida va Janubiy Yunonistonda ilk shahar-davlatlar paydo bo‘ldi: Krit sivilizatsiyasi afsonaviy podsho Minos nomi bilan Minoy deyiladi (markazi Knoss shahri). U kuchli vulqon otilishi, zilzila va suv toshqini oqibatida zarar ko‘rgan; keyin qit’adan kelgan axeylar Mikenada o‘z davlatini tuzdi. Mil. avv. XII asr oxirida shimoldan doriylar bostirib kirib, Miken davlatini tugatdi, keyinroq Sparta paydo bo‘ldi. Egey dengizidagi orollar va qulay qo‘ltiqlar yunonlarni dengizchilikka undadi. Dastlab ular sohil yaqinida, orolma-orol suzgan, keyin yelkanli kemalarda Misr, O‘rtayer va Qora dengiz sohillariga borgan. Yunonlar odamlar yashaydigan yerni «Oykumena» deb atagan. Yunon davrini «antik tarix» deb ham ataymiz.

Namunalar
Minoy → axeylar (Miken) → doriylar: Yunoniston tarixining dastlabki uch bosqichi.
Tog‘li yer + ko‘p orol + qulay qo‘ltiqlar → dengizchilik va savdo rivoji.
Sinfda faoliyat

«Dengiz yo‘li»: xaritada Afinadan Krit, Misr va Qora dengizga yo‘llarni barmoq bilan kuzatish; qaysi biri uzoq ekanini topish.

Mashq
1
Yunonistonning eng baland tog‘i qaysi?
2
Minoy sivilizatsiyasi qaysi orolda va qaysi podsho nomi bilan atalgan?
3
Doriylar qaysi davlatni tugatdi?
4
Nima uchun yunonlar orasida dengizchilik rivojlangan?