Amaliy mashg‘ulot. Turli shaklga ega bo‘lgan jismlarning zichligini aniqlash
Zichlikni aniqlash uchun jismning massasi va hajmini o‘lchash kerak. Massa tarozida tortiladi. To‘g‘ri to‘rtburchak shaklli jism (brusok) hajmi eni, bo‘yi va balandligi ko‘paytmasiga teng: V = a · b · c (cm³). Shakli notekis jism (masalan, kalit) hajmi suv yordamida topiladi: menzurkada dastlabki suv hajmi V₁ o‘lchanadi, jism ipga bog‘lab to‘liq cho‘ktiriladi, yangi hajm V₂ o‘lchanadi; jism hajmi V = V₂ − V₁. Keyin ρ = m : V formulasi bilan zichlik hisoblanadi va natija jadvaldagi qiymatlar bilan solishtirilib, modda aniqlanadi. Zichlik 1 g/cm³ dan kichik jism suvda suzadi. Zichlik bo‘yicha, masalan, zargarlik buyumi haqiqiy oltindan ekanini tekshirish mumkin (oltin – 19,3 g/cm³).
Amaliy ish: 1) kalit (yoki metall gayka) massasini tarozida o‘lchang; 2) 250 ml menzurkaga 100 ml suv quying, jismni ipga bog‘lab cho‘ktiring va V₂ ni yozing; 3) V = V₂ − V₁ va ρ = m : V ni hisoblang; 4) brusokning massasi va o‘lchamlarini o‘lchab xuddi shunday hisoblang; 5) natijani jadval bilan solishtiring. Xavfsizlik: jismni menzurkaga ipda asta tushiring (shisha sinishi mumkin – plastik menzurka yaxshiroq), to‘kilgan suvni arting, o‘tkir qirrali jismlar ishlatmang.