Ayirish, ta’sirlanish va yaxlit organizm

Tirik organizmlarning muhit ta’sirlariga javob berish xususiyati ta’sirlanish deyiladi. Muhit omillari – namlik, yorug‘lik, tovush, harorat, bosim, havo tarkibi, kimyoviy moddalar – ta’sirlovchilar deyiladi. Ta’sirlanish organizmning o‘zgaruvchan sharoitda yashab qolishiga yordam beradi. Odam va hayvonlarda sezgi organlari va nerv sistemasi bor. Nerv sistemasi bosh miya, orqa miya va nervlardan iborat; bosh va orqa miya markaziy nerv sistemasidir. Sezuvchi nervlar axborotni elektr impulslari ko‘rinishida markazga olib keladi, harakatlantiruvchi nervlar esa ko‘rsatmani muskullarga yetkazadi. Organizmning ta’sirga nisbatan javob reaksiyasi refleks deyiladi: issiq jismga tegib ketganda qo‘lni darhol tortib olish refleksdir. O‘simliklarda nerv sistemasi va sezgi organlari yo‘q, lekin ular ham ta’sirlanadi: organlar o‘sish yo‘nalishini o‘zgartiradi – bu tropizm. Masalan, novdaning yorug‘lik tomonga o‘sishi fototropizm («photos» – yorug‘lik).