Narsaning biror yuza bo‘ylab harakatlanishi
Narsa biror yuza yoki yo‘l bo‘ylab harakatlanishi «по чему?» (nima bo‘ylab?) savoliga javob beradi. Buning uchun «по» predlogi va Datelniy kelishigi («дательный падеж») ishlatiladi: «идёт по улице, едет по дороге, плывёт по реке, ходит по парку, катается по льду». Datelniy oxirlari: erkak va o‘rta jinsda «-у»/«-ю» («по проспекту, по полю, по морю»), ayol jinsda «-е»/«-и» («по улице, по дороге, по площади»). Fe’llar: «идти», «ехать», «плыть», «лететь», «бежать», «гулять», «путешествовать». Eslang: «по» harakat yuzasini, «в» yoki «на» esa harakat borib yetadigan joyni ko‘rsatadi: «Он идёт по улице в магазин.»
| jins | oxiri | misol |
|---|---|---|
| он, оно | -у / -ю | по мосту · по лесу |
| она | -е | по лестнице · по тропе |
| -ия, -ь (она) | -и | по площади |
Rus tilidagi mashq videosida murabbiy «Идите по линии» deydi. O‘quvchi chiziq bo‘ylab yurib mashq qiladi. Yo‘l ko‘rsatma so‘zni tushunish kifoya edi.
Murabbiy, raqs ustozi va haydovchi harakat yo‘nalishini rus tilida «по» bilan beradi.
Xonada chiziq bo‘ylab yurib, nima qilayotganingizni rus tilida «Я иду по …» deb ayting.
«Yo‘l bo‘ylab». Doskaga ko‘cha, daryo, dengiz, osmon rasmi chiziladi. O‘quvchi kartochkadagi fe’lni («плыть», «ехать», «лететь») tanlab, mos joy bilan gap tuzadi: «Корабль плывёт по морю.»