Harakat va holat fe’llari
Fe’llar nimani atashiga ko‘ra harakat fe’llari va holat fe’llariga bo‘linadi. Shaxs va narsalarning jismoniy faoliyati natijasida ro‘y bergan harakatni bildirgan fe’llar harakat fe’llari: chopdi, yozdi, sug‘ordi, gapirdi, tashladi. Shaxslarning ichki kechinmalari va narsalarning bir holatdan boshqa holatga o‘tish jarayonini ifodalagan fe’llar holat fe’llari: qizardi, ulg‘aydi, sarg‘aydi, xursand bo‘ldi, uxladi. Farqlash uchun o‘ylab ko‘ring: kimdir biror ish qilyaptimi (harakat) yoki biror holatga tushyaptimi (holat)?
| Harakat fe’llari | Holat fe’llari |
|---|---|
| biror ish bajariladi | holat o‘zgaradi |
| qazidi | charchadi |
| supurdi | ko‘kardi |
| chizdi | zerikdi |
| kesdi | sovidi |
Hikoya yozgan bola qahramonining ishini va holatini farqladi: u nima qilgani alohida, qanday holatga tushgani alohida yozildi. Hikoya jonlandi.
Yozuvchi qahramonning ish va holatini aniq ko‘rsatadi, sport sharhlovchisi harakat va ahvolni bayon qiladi, hamshira bemorning holatini yozib boradi.
Bugungi kuningizdan bitta ish va bitta holat haqida ikkita gap ayting.
«Harakat yoki holat?»: o‘qituvchi fe’l aytadi; bolalar harakat bo‘lsa sakraydi, holat bo‘lsa qo‘lini ko‘kragiga qo‘yadi.