Morfologiyaga kirish
Leksikologiya so‘zning atash, ya’ni lug‘aviy ma’nosini o‘rganadi. Atash ma’nosi so‘zning narsa, belgi yoki harakatni nomlashidir. Lekin so‘z atash ma’nosidan tashqari grammatik ma’noga ham ega bo‘ladi. Masalan, olmalarni so‘zida «olma daraxti mevasi» — atash ma’nosi, «ko‘plik» (-lar) va «tushum kelishigi» (-ni) esa grammatik ma’nolardir. Grammatik ma’nolarni ifodalovchi vositalar grammatik shakl deyiladi. So‘zlarning grammatik ma’nolarini va ularni ifodalovchi shakllarni o‘rganuvchi bo‘lim morfologiya hisoblanadi. U yunoncha morphe — «shakl», logos — «ta’limot» so‘zlaridan olingan.
Bola do‘stiga «Kitobni senga beraman» deb yozmoqchi edi, lekin «sendan» deb yozib yubordi. Do‘sti kitobni kim kimga berishini tushunolmay qoldi. Bitta qo‘shimcha butun ma’noni o‘zgartirdi.
Chet tilini o‘rgatuvchi o‘qituvchi so‘z shakllarini tushuntiradi, tarjima dasturini yaratuvchi tilshunos shakllarni hisobga oladi, muharrir noto‘g‘ri shaklni topadi.
Hozir aytgan bir gapingizdagi so‘zlardan birini tanlab, uning oxiridagi qo‘shimcha qanday ma’no berayotganini ayting.
«Ma’no qutilari»: doskada so‘z (kitoblarimiz) yoziladi; bolalar atash ma’nosini bir rangda, grammatik ma’nolarini boshqa rangda yozadi.