ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ko‘makchi fe’llar va fe’llarning yasalishi

Darslar 44–47 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
44

Ko‘makchi fe’llar

Darslik: 69–70-betlar
MaqsadKo‘makchi fe’lni mustaqil fe’ldan ajratish va yetakchi fe’lni topish.
Yangi so‘zlar
ko‘makchi fe’l · auxiliary verbyetakchi fe’l · leading verbboshlamoq · to beginyubormoq · to send off; auxiliary of quick action
Tushuntirish

Ravishdoshning -a (-y), -(i)b shakllariga qo‘shilib, o‘z mustaqil ma’nosini yo‘qotgan, asosdan anglashilgan harakatning bosqichi (boshlanishi, davom etishi, tugallanishi) va tarzini (tezligi, imkoniyati) bildiruvchi fe’llar ko‘makchi fe’llar deyiladi: boshlamoq, olmoq, yubormoq, turmoq, chiqmoq, yotmoq. Ko‘makchi fe’lni qabul qilgan ravishdosh yetakchi fe’l deyiladi. Ko‘makchi fe’l faqat yetakchi fe’l bilan birga qo‘llanadi. Shu bilan u mustaqil fe’llardan farq qiladi: xatni olmoq, o‘rnidan turmoq, qog‘oz tashlamoq — bular mustaqil, o‘z ma’nosini saqlagan fe’llar.

Ko‘makchi fe’l o‘z ma’nosini yo‘qotadi
Mustaqil fe’lKo‘makchi fe’l
kitobni oldio‘qiy oldi
tog‘dan chiqdiyozib chiqdi
xat yubordiaytib yubordi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola do‘stiga «Rasmni chizib bo‘ldim, endi bo‘yay boshlayman» deb yozdi. Ko‘makchi fe’llar ish qaysi bosqichda ekanini ko‘rsatdi.

Kim ishlatadi

Kotib eslatma va xabarlarni yozadi, tarjimon fe’l birikmasini o‘giradi, diktor aniq ibora tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stingizga ishning qaysi bosqichida ekanligingizni ko‘makchi fe’l bilan ayting: endi boshladingizmi yoki tugatdingizmi.

Namunalar
Bolaega yoza boshladikesim .
Bola yoza boshladi. (yoza — yetakchi, boshladi — ko‘makchi)
Xatni oldi (mustaqil). Yoza oldi (ko‘makchi: imkoniyat).
Sinfda faoliyat

«Mustaqilmi yoki ko‘makchi?»: o‘qituvchi gap aytadi, bolalar olmoq, turmoq, tashlamoq fe’li mustaqil ma’noda kelganmi yoki yo‘qmi, shuni aniqlaydi.

Mashq
1
Ko‘makchi fe’l qanday fe’l?
2
Yetakchi va ko‘makchi fe’lni toping: U kitobni o‘qib chiqdi.
3
Qaysi gapda «turdi» ko‘makchi fe’l: «U o‘rnidan turdi» yoki «U o‘ylab turdi»?
4
Nima uchun ko‘makchi fe’l yolg‘iz qo‘llanmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBochka tagiga qaysi taxta?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →